Türk Futbolu Şûrası Toplanmalıdır

Türk futbolunun geleceği, futbolun bütün paydaşlarının katıldığı, bilimsel verilerle çalışan ve kararları uygulamaya taşıyan bir Türk Futbolu Şûrası ile ele alınmalıdır. Türkiye Futbol Federasyonunun kurumsal yapısı, kulüplerin ekonomik sürdürülebilirliği, futbol eğitimi ve toplumsal katılım aynı reform gündeminde buluşmalıdır. Şûranın temel amacı, sorunların nedenlerini birlikte belirlemek ve sorumlusu, bütçesi, takvimi tanımlanmış bir gelişim programı hazırlamak olmalıdır.

Önceki çalışmalardan ortak reform gündemine

22 Mayıs 2023 tarihli “Türk Futbolunda Değişim ve Dönüşüm Projesi” başlıklı çalışmamızda futbolu profesyonel ve amatör kulüplerin, futbolcuların, antrenörlerin, hakemlerin, taraftarların, üniversitelerin ve ilgili sektörlerin oluşturduğu bir ekosistem olarak değerlendirmiştik. Yaptığımız çalışmada çözümün objektif ölçütlere, hesap verebilirliğe ve sürdürülebilirliğe dayanması gerektiğini vurgulamıştık [1].

2024 tarihli “Türk Futboluna Değişim ve Dönüşüm Projesi” metnimizde “Türk Futbolu Şûrası Düzenleyeceğiz” önerisini açıkça ortaya koymuştuk. Futbol araştırmaları enstitüsü, inovasyon merkezi, federasyonun kurul ve delege yapısının güçlendirilmesi, altyapının geliştirilmesi ve TFF Plus yayın platformu da aynı reform programının başlıklarıdı. Dolayısıyla şûra çağrısı, daha önce ortaya konulan bütüncül dönüşüm yaklaşımının devamıdır [2].

Türk Futbolu Şûrası önerimiz temsil düzeni, komisyonlar ve uygulama takvimi, önceki çalışmalarımızdan hareketle geliştirdiğimiz güncel bir modeldir. Bu ayrıntılar, önceki yayınlarda aynen yer alan kararlar veya yürürlüğe girmiş düzenlemeler olarak değerlendirilmemelidir.

Problemler birbirinden bağımsız değildir

2023 yılında yaptığımız çalışmada; kurumsal yönetim yetersizliği, şirketleşme sorunları, kontrolsüz transfer ve personel harcamaları, büyüyen borçlar, finansman maliyetleri, öz kaynak kayıpları ve yayın gelirlerindeki gerileme ile birlikte ele almıştık. Altyapı tesislerini, antrenör eğitimini, gençlerin üst düzeye geçişini ve futbol kültürünü de temel sorun alanları arasında göstermiştik [1].

Bu tespitlerin şûradaki karşılığı, sorunların ekonomik ve sportif sonuçlarını ortak verilerle incelemek olmalıdır. Her kulübün borcu, gelir yapısı ve gelişim kapasitesi aynı değildir. Profesyonel ligler, amatör futbol ve kadın futbolu için ayrı durum analizleri hazırlanmalı; kısa vadeli nakit ihtiyacı ile uzun vadeli yapısal sorunlar birbirinden ayrılmalıdır. Başlangıç raporu, doğrulanmış mali tabloları, tesis envanterini, lisanslı sporcu sayılarını ve eğitim göstergelerini kapsamalıdır.

2025 tarihli “Türk Futbolu Bilançosu” yazımızda mali disiplin, gelir çeşitlendirmesi, stratejik altyapı yatırımları ve profesyonel finansal yönetişim ihtiyacını vurgulamıştık [3]. Bu çerçevede şûra, başarı hedeflerinin finansmanını sorgulamalıdır. Transfer kararlarının toplam sözleşme yükü, döviz riski ve nakit akışı üzerindeki etkileri görünür kılınmalı; mali iyileşme, yeni borçlanmanın yanı sıra kalıcı gelir ve gider politikaları üzerinden değerlendirilmelidir.

Tüm paydaşlar aynı masada yer almalıdır

Şûra, Gençlik ve Spor Bakanlığı ile TFF’nin koordinasyonunda ve federasyonun özerkliği gözetilerek düzenlenmelidir. Süper Lig, 1. Lig, 2. Lig, 3. Lig, Bölgesel Amatör Lig ve yerel amatör lig kulüpleri; kadın, gençlik ve engelli futbolunun temsilcileri; futbolcular, teknik direktörler, antrenörler, hakemler ve deneyimli sporcular katılmalıdır. Taraftar grupları, üniversiteler, spor bilimciler, spor ekonomistleri, hukukçular, sağlık uzmanları ve futbol çalışanları karar hazırlama sürecinde söz sahibi olmalıdır.

Gençlik ve Spor Bakanlığı ile ilgili kamu kurumları, yerel yönetimler, okul ve üniversite sporlarının temsilcileri, yayıncılar, spor medyası, sponsorlar, teknoloji şirketleri, tesis işletmecileri ve spor malzemesi üreticileri de sürece dahil edilmelidir. Kadınların, gençlerin, engelli bireylerin ve Anadolu kulüplerinin temsili açık ölçütlerle güvence altına alınmalıdır. Katılımcı seçimi, komisyon üyelikleri ve çıkar çatışması bildirimleri kamuoyuna açıklanmalıdır.

Tüm paydaşların katılımı, her kişi ve kuruluşun fiziksel toplantıda bulunmasıyla sınırlı tutulmamalıdır. Bölgesel toplantılar, yazılı görüş çağrıları ve erişilebilir dijital başvuru kanalları kurulmalıdır. Görüşlerin hangi gerekçelerle kabul edildiği veya başka bir çalışmaya bırakıldığı sonuç raporunda gösterilmelidir. Böylece temsil, görünürlük sağlayan bir davetin ötesinde öneri geliştirme ve izleme sorumluluğuna dönüşmelidir.

Şûranın çalışma komisyonları

Yönetişim ve hukuk komisyonu, TFF’nin temsil yapısını, kurulların oluşumunu, çıkar çatışmalarını, kararların gerekçelendirilmesini ve hesap verme süreçlerini incelemelidir. Mevzuat değişikliği gerektiren öneriler için yetkili kurumlar belirlenmeli; şûra kararlarının kendiliğinden hukuki bağlayıcılık kazanmadığı gözetilmelidir. Hakemlik, disiplin ve futbolun dürüstlüğü komisyonu ise eğitim, değerlendirme, iletişim, şiddetin önlenmesi ve müsabaka manipülasyonu risklerine yönelik uygulanabilir öneriler hazırlamalıdır.

Finansman ve yayın ekonomisi komisyonu; kulüp mali yapıları, gelir paylaşımı, sponsorluk, yayın hakları ve dijital dağıtım seçeneklerini değerlendirmelidir. Önerdiğimiz TFF Plus projesi, mevcut sözleşmeler, yatırım ihtiyacı, içerik hakları ve gelir beklentileri bakımından fizibilite çalışmasına konu edilmelidir [2]. Yayın modeline ilişkin kararlar, bağımsız piyasa araştırması ve farklı senaryoların mali sonuçları üzerinden alınmalıdır.

Altyapı ve eğitim komisyonu; okul, üniversite, amatör kulüp ve profesyonel akademi arasındaki geçişleri düzenleyen bir gelişim planı hazırlamalıdır. Antrenör niteliği, tesislere erişim ve genç futbolcuların müsabaka süreleri izlenmelidir. Kadın futbolu, engelli futbolu ve bölgesel gelişim komisyonu ise erişim, düzenli müsabaka, ulaşım ve tesis ihtiyaçlarını ayrı bütçe başlıklarına dönüştürmelidir. 5 Mart 2021 tarihli “BAL Ligine Finansal Destek Modeli” yazımızda, pandemi koşullarında amatör kulüplere ulaşım, konaklama, beslenme, sağlık ve sigorta desteği sağlanmasını önermiştik [4]. Bu tarihsel öneriden hareketle şûra, bugünkü ihtiyaçlara göre maliyeti hesaplanmış bir amatör futbol dayanışma programı tasarlamalıdır. Desteklerin dağıtımı ve kullanım sonuçları denetlenebilir olmalıdır.

Teknoloji ve araştırma komisyonu; ortak veri standartları, performans analizi, akıllı stadyumlar, taraftar deneyimi ve sürdürülebilirlik konularını ele almalıdır. “Futbol Endüstrisi 5.0” yazımızda teknoloji, analitik, katılım ve sosyal sorumluluğu birlikte değerlendiren bir dönüşüm yaklaşımı sunmuştuk [5]. Buradan hareketle önerilen araştırma yapısı, politika kararlarına düzenli veri sağlamalı; teknoloji yatırımları ölçülebilir fayda, erişilebilirlik ve kişisel verilerin korunması ilkeleriyle değerlendirilmelidir.

Kararlar için takvim ve izleme sistemi kurulmalıdır

Şûra için önerilen hazırlık dönemi 90 gündür. İlk 30 günde temsil ve sekretarya yapısı oluşturulmalı, veri talepleri ve görüş çağrısı yayımlanmalıdır. İkinci 30 günde bölgesel toplantılar ve komisyon çalışmaları yürütülmelidir. Son 30 günde taslak raporlar görüşe açılmalı ve şûra toplantısına sunulmalıdır. Bu süreler, kurumların hazırlık kapasitesine göre kesinleştirilecek bir uygulama önerisidir.

Şûra sonunda Türk Futbolu Strateji Belgesi ve Eylem Planı yayımlanmalıdır. Her eylem için sorumlu kurum, iş birliği yapacak paydaşlar, kaynak ihtiyacı, tamamlanma tarihi ve başarı göstergesi belirlenmelidir. İlk yıl içinde üçer aylık ilerleme raporları açıklanmalı; uygulanmayan önerilerin gerekçesi kamuoyuyla paylaşılmalıdır. Gençlerin müsabaka süreleri, kadın ve amatör futbolun katılımı, kulüplerin mali dengesi, tesis kullanımı ve eğitim faaliyetleri düzenli izlenmelidir.

Türk futbolunun ortak geleceği için TFF, kulüpler, futbol emekçileri, taraftarlar, akademi, kamu ve özel sektör aynı reform sürecinde buluşmalıdır. Önceki çalışmalarımızda geliştirdiğimiz ekosistem yaklaşımını uygulamaya taşıyacak adım, bütün futbol paydaşlarının katıldığı Türk Futbolu Şûrasının toplanmasıdır. Şûranın değeri, hazırladığı önerilerin sorumluluk ve takvimle hayata geçirilmesiyle ortaya çıkacaktır.

Kaynaklar

[1] Devecioğlu, S. (22 Mayıs 2023). Türk futbolunda değişim ve dönüşüm projesi. İndigo Dergisi. https://indigodergisi.com/2023/05/turk-futbolunda-degisim-ve-donusum-projesi/

[2] Devecioğlu, S. (2024). Türk Futboluna Değişim ve Dönüşüm Projesi. FutbolEkonomi. https://www.futbolekonomi.com/index.php/vizyon-misyon/6091-2024-06-10-12-54-32.html

[3] Devecioğlu, S. (3 Eylül 2025). Türk Futbolu Bilançosu. Elazığın Sesi. https://www.elaziginsesi.com/yazarlar/prof-dr-sabahattin-devecioglu/turk-futbolu-bilancosu/24045

[4] Devecioğlu, S. (5 Mart 2021). BAL Ligine Finansal Destek Modeli. FutbolEkonomi. https://futbolekonomi.com/index.php/haberler-makaleler/genel/125-sebahattin-devecioglu/5167-balfutbol.html

[5] Devecioğlu, S. (2024). Futbol Endüstrisi 5.0. İndigo Dergisi. https://indigodergisi.com/2024/05/futbol-endustrisi-5-0/