Erdem Göktürk 01.06.2025 Türkiye'deki kadın futbolu, farkındalık ve kız çocuklarının oyuna dair talepleri gözönüne alındığında önemli bir büyüme gösteriyor.

Ancak, finansal sürdürülebilirlik açısından incelendiğinde, bu büyümenin sağlıklı bir yapıya ulaşmasında önemli sorunlar bulunuyor. Net rakamlara ulaşmak kolay değil. Kadın futbolunda, Trabzonspor'un bir tek KAP bilgilendirmesi dışında açık data bulunmuyor. Genel olarak kalemler üzerinden bakalım duruma.

Gelir Problemi

Dünyada Kadın Futbolu için gelir iki ana kaynaktan sağlanıyor. Maç günü ve Yayın gelirleri. Oyuncu transfer ücretleri henüz erkek futboluna göre çok düşük kaldığı için, yetenek üretimi kulüp finansal açıklarını kapatmaktan uzak. Türkiye'de ise kadın futbol maçları ücretsiz olduğu için buradan bir gelir üretilemiyor. Talebin düşüklüğü nedeni ile, maç günü tecrübesine dair, gelir getirici faaliyetler imkansızlaşıyor.

Ligin resmi yayıncısı da bulunmuyor. Sporun çok alanında yayın yapan TRT, naklen yayın için sahalarda belli standartlar arıyor. Kulüplerin, muhtemelen stad giderleri göz önüne de alarak, daha mütevazi sahaları tercih etmek zorunda kalmaları ile, yaygın bir TV kanalından yayınlanma ve sponsor ekosistemini geliştirme imkanı kalmıyor. Kulüp Youtube kanalları üzerinden maçlarını yayını ise basit erişim için faydalı olmakla birlikte, sponsor tercihi sağlayacak yayın ortamına ulaşamıyor. Sadece marka kulüpler, erkek takımlarının marka gücünden yararlanarak bazı sponsorluk anlaşmaları yapabiliyorlar. Petrol Ofisi'nin Trabzonspor, Fenerbahçe ve Galatasaray isim anlaşmaları ile Beşiktaş'ın United Payment anlaşması buna örnek verilebilir.

İki ana gelir kaynağından mahrum olan, genelde sponsor çekiciliğini de sağlayamayan kadın futbolunda bir yandan da rekabet her sezon artıyor. Artan rekabetin getirdiği masraflar ve bunlara ek olarak  devreye girecek profesyonellik, finansal olarak ciddi bir açık çıkartıyor.

Futbol Federasyonu, konaklama ve deplasman desteği adı altında yaptığı yardımlar ile bu açığı bir miktar kapatmaya çalışsa da, hem açık karşısında yardımlar yetersiz kalıyor, hem de altyapıda kullanılabilecek olan fonlar ciddi oranda tüketilliyor.

Açığı Kapatma Yolları

Ortaya çıkan açığın ise bir yerden fonlanması gerekiyor.

Marka kulüpler, erkek futbol gelirlerinden fonlama imkanına sahipler. Yine de, dört kulübün ve belki Amed'in dışında bunda süreklilik sağlayabilen bulunmuyor üst liglerde. Süper Lig kuruluşundan beri geçen dört sezon, bir bakıp da çıkan Altay, Sivas, Karagümrük, Rize takımlarını gördü kadın futbolu. Deprem nedeni ile ara verip, erkek takımı ile birlikte dönemeyen Hatay'ı da bu grupta saymak gerek.

Güçlü bir erkek takımı bulunmayan kulüplerde, açığın kurum veya kişiler tarafından fonlanması önem kazanıyor. Bunda da, sosyal bir bakış açısı ile kadına önem verdiklerini göstermek isteyen belediyeler öne çıkıyor. Bir döneme damga vuran belediye takımlarından, 2024-25 sezonunda, artık tüm liglerde 12 tane kalmış durumda. Bunlardan sadece bir tanesi en üst ligde. Ankara Belediyesi takımı Fomget sezonu da şampiyon olarak bitirdi ve Şampiyonlar Ligi hazırlığı içinde. Yüksekova Belediye ise, kadın futbolunun sosyal değerine önem verilen Hakkari'den süper lige yükselen ikinci takım oldu. Bunlar dışındaki belediye takımları ise genelde alt liglerde ve performans ile spora erişim dengesini koruyarak devam ediyorlar.

Belediye kaynağı değerli olmakla beraber, giderlerin yüksekliği nedeni ile elit düzeyde uzun dönem sürdürülebilirliği soru işareti yaratıyor. Süper Lig'in dört yılında, Şampiyonlar Ligi görmüş Ataşehir ve Konak Belediye takımlarının, bir zamanların altyapı ekolü Kdz.Ereğli Belediye'nin, iddialı bir 1.Lig takımı olan Çatalca Belediyespor'un kapanmaları önemli göstergeler. Yine bu ligde yer alan Gölbaşıspor ile Şırnak Kadın takımlarının, ve yeni çıkan Haymanaspor'un belediye bünyesinden çıkartılmalarını not etmek gerekli. Oysa, erişim hedeflenen alt düzey liglerde, aynı dönemde tek bir takım ligden çekilmiş. Dolayısı ile belediye kaynağı, alt liglerde çalışır gözükmekle birlikte, elit düzey için uzun dönemli bir çözüm olmaktan uzak olarak değerlendirilmeli.

Yukarıdaki faktörler de gözönüne alındığında, bireylerin kaynak sağlayarak açığı kapattığı örnekler Türk Kadın Futbolu'nun finansal resmindeki hakim renk oluyor. Bunlar içinde, halen elit düzeyde mücadele eden ve başarılı olan Beylerbeyi, ALG, Fatih Vatan gibi kulüpler mevcut. ALG ve Fatih Vatan bu yapıyı uzun süredir sürdürmeyi de başarıyorlar. Ancak, bireylerin takdirine dayalı ve çok kırılgan bir yapı bu. Son dört yılda, üst iki seviye ligden Doğuş Gold Asya, Kireçburnu, Bağcılar Evren gibi pek çok takımın aniden çekilmesi bunun bir göstergesi. Gelirin yetersiz olduğu yerde, bireyin fonladığı takımlar da süreklilik sağlamakta zorlanıyorlar.

Bütün bu resim, kadın futbolunun finansal sürdürülebiilrliğine dikkat edilmesi gereğini ortaya çıkartıyor. Sürdürülebilirlik olmadan, diğer konuların çözümüne odaklanılması güç gözüküyor.

Odaklanılması Gereken Alanlar

Öncelikle, elit düzeyin ulaştığı kitlenin büyütülmesi ve sponsor çekiciliğinin artırılması gerekli. Bunun için ise naklen yayın olanağının sağlanması önem taşıyor. Naklen yayın olanağı için ise, kulüplerin uygun sahalarda maç yapması kritik. Bu alanın çözümü, hem kadın futbol farkındalığını, hem de sponsor ilgisini artıracak. Elbette, lig kalitesi açısından takım sayısının gözden geçirilmesi ve sonucu öngörülebilir maç sayısının düşürülmesi de elzem.

Dar oyuncu havuzunun getirdiği yabancı oyuncu bağımlılığı ve az sayıda elit oyuncunun maliyetler üzerindeki etkisi ise başka bir odak alanı. Havuzun geliştirilmesi ve yeni oyuncu üretilmesi için gerekli olan altyapı ligleri, basitçe ifade edilirse hiç yok. Yasak savma görünüşünde birkaç haftalık etkinlikler ile faaliyet gösteriliyor. Genç oyuncunun, yıl boyunca aktif maç oynadığı dönem bir ayı zorlukla buluyor. Bu alanın çözülmesi aciliyet gerektiriyor.

Bunun yanında, taban kulüpleri ile daha çok kız çocuğu için futbola erişim ve aidiyet sağlanması önemli. Mevcut sistemde, yeni kurulan kulüp ulusal ligden başlayabiliyor. Bu da hem kaynakların kulüp ve federasyon tarafında zorlamasına, hem de organizasyon karmaşıklığına neden oluyor. Kadın futbolunda tabanın, masrafları en aza getirecek şekilde illere inmesi, bu yapılırken de bir yandan amatör futbol gövdesi ile, diğer yandan kadın futbol organizasyonu ile etkin koordinasyonu şart.

Yapılacak çok fazla iş var. Altyapılarda oyuncu geliştirme ile ilgili alanı da bir sonraki yazıda inceleyelim.

Tweet

Tweetle                      Paylaş                        Paylaş