Ayağından yüreğine 'sol' değer: Cevat Prekazi

İnsanın nefes alarak kimyasal birleşimlerle metabolizmayı çalıştırması yalnızca canlı kalabilmesini sağlamaz, aynı zamanda korur. Ama insan olabilmek; bireyin duygu ve düşünceler üzerinden diğer insanlarda yarattığı anlamla kimlik kazanır.

Hangi alanda olursa olsun, mesleki uygulamaların yarattığı değer belirli bir kitle için kazanım sağlamakla birlikte, yapılan işin felsefi boyutu ve toplumsal yansıması tüm insanlığı ilgilendiren anlamlar içerir.

Cevat Prekazi bu değeri yaratan futbolcuydu. Metin Oktay ve Metin Kurt'tan sonra Galatasaray içinde bu anlamda sadece kendi taraftarının değil, samimiyeti, dürüstlüğü, sadakati ve derin entelektüel kişiliğiyle futbol dünyasında iz bırakmış çok özel bir karakterdir.

Onu ayrıcalıklı kılan, çocukluğunu Tito'nun Yugoslavya'sında geçirmesiydi. Parasız eğitimi, ücretsiz sağlık hizmetlerini, işçilerin ev sahibi olabildiği, çocukların spor yapabildiği bir ülkede yaşadı. Bu etki onun dünyaya bakış açısını değiştirirken, 'Bu kapitalizm hırsızlık düzenidir. Zenginler daha zengin olur, fakirler daha fakir olur' yorumunu yapmasına neden olmuştu.

Tito, Yugoslavya'nın en temel toplumsal ve felsefi mottosuydu. İkinci Dünya Savaşı'nda birbirleriyle çatışmış olan Balkan halklarını (Sırplar, Hırvatlar, Boşnaklar, Slovenler, Makedonlar ve Karadağlılar) partizan mücadelesi ve Yugoslav kimliği etrafında birleştirmeyi başarmıştı.

Bu kardeşliğin egemen güçler tarafından parçalanmasına duyduğu üzüntü çok büyüktü. NATO'nun Yugoslavya'yı bombaladığı günleri yaşamıştı. Ülkesinin parçalanmasını büyük bir acıyla anlatıyordu; ABD'nin ve Avrupa devletlerinin müdahalelerine karşı çıkmasının nedeni, Yugoslavya'nın yalnızca kaybedilmiş bir ülke değil, halkların birlikte yaşayabildiği sosyalist bir geleceğin hatırası olmasıydı.

Savaşla parçalanan ülkesi aslında kaybettiği kardeşliğiydi. Nasıl olur da kimliklerin olmadığı bir kültürden gelen halklar birbirini boğazlayacak hale gelmişti ki bunu anlaması mümkün değildi. Çünkü hiçbir halk, başka bir halkın düşmanı olmak zorunda kalmamalıydı.

Futbolu bıraktıktan sonra Partizan altyapılarında görev alması, onun futbola bakış açısının ve üretim mekanizmasının futbol için temel değer olarak algılanmasından kaynaklanıyordu. Çünkü futbolun sermayenin elinde bir para makinesine dönüşmesine çok öfkeliydi. Bir zamanlar yoksul çocukların oynadığı oyunun, endüstriyel futbol kisvesi altında zenginlerin kazanç kapısı haline gelmesi, onun futbolu değildi… Çocukların spor yapması, eğitimi ve sağlığının parasız ve ulaşılabilir imkânlar dâhilinde devlet tarafından karşılanması gerekliliği, onun çocukluğundan kalan bir mirastı.

Ne medyanın ne de popüler kültürün yönlendirmelerine kapılmadı; hayatı boyunca lüksten uzak, kendi doğrularıyla ve büyük bir mütevazılıkla yaşadı.

Entelektüel derinliği ve sanata olan tutkusu, klasik bir futbolcu profilinin çok ötesindeydi. Edebiyata, felsefeye, tiyatroya ve özellikle klasik müziğe büyük bir bağlılık hissederdi. Rock müziğe ve sanata olan ilgisi kendisi için bir ihtiyaç hâline gelirken, saha dışındaki vaktini insan kalabilmenin kaynağı olan entelektüel birikimini artırmaya adamıştı.

Cevat Prekazi futbolcu olarak kendini Galatasaray’ın başarısına adarken, rekabet kurgusundaki saygınlığı onu sahada da farklı kıldı. Monaco’ya attığı golün sevinci, kendisinin ve takım arkadaşlarının ortaya koyduğu emeğin karşılığını bulmasının dışa vurumuydu.

O, futbolcu olarak Galatasaray için emek dökerken, kulübün ve taraftarın bakış açısının saygınlığı her zaman onu mutlu eden karşılıktı. Halka mal olması ve 'bizden biri' olması nedeniyle Türkiye'yi ve Türk insanını hiçbir zaman yabancı bir ülke olarak görmedi; hem Sırp hem de Türk vatandaşıydı. Sokaktaki insanla ve taraftarla kurduğu bağ çok doğaldı. 'Galatasaraylılar çocuklarına beni anlatıyorlar. Tarihi bilen o çocuklar bizi de tanıyorlar' derken, bu sevginin nesiller boyu aktarılmasından duyduğu gururu ve aidiyeti paylaşmıştı.

Prekazi’nin paraya değil, gönül bağlarına önem vermesi, futbolun hiçbir zaman sadece bir ticaret aracı olmadığını gösteriyordu.

Sonsuz saygıyla…