Şike ve Teşvik Primi Sorununda Bilim İnsanlarının Günahı
2010-11 sezonunda, Spor Toto Süper Lig ve TFF 1.Lig’in bazı müsabakalarında 17 kulübün adının karıştığı şike ve teşvik primi iddiası üzerine olarak başlatılan Türk futbolu şike davası sürecinde ülke futbolunda maddi ve manevi kayıplar oluştu.
3 Temmuz 2011’de, Türkiye'nin 15 şehrinde eş zamanlı operasyon sonrası 93 sanıktan 31'i tutuklandı, Fenerbahçe ve Beşiktaş gibi iki tarihi kulüp uluslararası müsabakalardan men edildi, futbolun kurumsal kimliği parçalandı, federasyon yönetimi baskılar sonucunda değişti, birçok futbolcu, antrenörün spor yaşamları bitti.
Spor medyasında şike “yaptı”, “yapmadı”, teşvik “aldı”, “almadı”, “şampiyonluk”, “kupa” tartışması derken Fenerbahçe ile Trabzonspor yöneticileri arasındaki sert ve hakarete varan demeçlerle taraftarlar birbirine düşman edildi…
Peki, neden bu sorun yaklaşık dört yılda çözül(e)medi?,
Spor hukuk sisteminde bu sorunun çözümü çok mu zordu?
Federasyonun kriz yönetimi becerisinden yoksun korkak tavırları mı?
Kulüp yöneticilerinin kendi çıkarlarını ülke futbolu ve kulüp çıkarlarının önünde görmesi mi?
Spor medyasının araştırmacı yayıncılık ilkesi yerine reyting kaygısıyla olayları magazinleştirmesi mi?
Bu çözümsüzlük kim ve kimlere yaradı?
Bir başka sorunda bu konu hakkında tez veya bilimsel makale yazması, çözüm ve proje üretmesi gereken spor bilimi insanlarının sorumluluklarını yerine getirmekten kaçınmasıdır.
Şike ve teşvik soruşturma sürecinde bilim insanlarından; çalıştay, sempozyum, panel, kongre gibi bilimsel platform oluşturup bu sorunları konuşup, tartışıp, çözüme katkı sağlayacak öneriler geliştirmesi beklenmektedir.
Türkiye’de birçok toplumsal sorunda olduğu gibi şike ve teşvik sorununun “nedenlerinin” sosyolojik, tarihi ve ekonomik boyutunu araştırmadan, bilgiden çok fikir sahibi yorumcularla “Sulandırılıp” magazinsel formatta tartışılması çözümsüzlükten, federasyon ve kulüpleri yıpratmaktan, ülke futboluna imaj kaybettirmekten başka bir işe yaramadığı görülmektedir.
Futbol adamlarının tutanaklara geçmeyen itirafları, eski yönetici, antrenör ve futbolcuların sohbetlerde övünerek anlattıkları şike ve teşvik bağlantıları, Erman TOROĞLU’nun da dediği gibi şike ve teşvik “sigara dumanı gibidir, görürsün, fakat yakalayamazsınız” gerçeğini gözler önüne seriyor1.
Gerçek o ki, şiddet ve teşvik futbolla beraber var. Bu sorun kimi zaman hatır için, kimi zaman politika gereği, kimi zaman çıkar amaçlı yapılmış ve/veya göz yumulmuştur. Bunun aksini savunma ya saflık ya da riyakârlık olur. Maalesef sporla uğraşan bilim insanlarımız (bende dahil!) konuyu eski yönetici, antrenör, hakem, futbolcular kadar konuşamadılar, tartışamadılar, çözüm üretemediler. Futbol terimi ile “kendimizi kadroya atamadık.”
Maalesef, sınıflarda spor ahlakı ve etik değerlerini öğretemedik. Eğri oturup doğru konuşmak gerekirse; bu iş çeviri yapmakla, İngilizler, İtalyanlar bunu yapmış demekle, anketle, derste ‘Spor ahlakı’ anlatmakla olmuyor. Ağırlık kaldırmak istiyorsak, ağırlığın altına girmemiz yani sınıftan sahaya inmemiz gerekiyor.
Kaynak:
Toroğlu, E., Erman Toroğlu'ndan ilginç şike örneği, Milliyet Gazetesi, 30 Haziran 2012.























Yorumlar