Türk Futboluna Güven!

42 dakika önce

3 dakikada okunur

Türk futbolunda yıllardır aynı başlıkları tartışıyoruz: Hakem adaleti, yönetim anlayışı, forma adaleti, transferler, disiplin kararları, bahis, kulüplerin yönetimi, federasyon uygulamaları…

Bu tartışmaların üzerinde duran daha temel bir mesele var: Güven.

Taraftar yalnızca hakemin kararını değil, o kararın arkasındaki niyeti sorgulamaya başladıysa; kulüpler yalnızca alınan kararı değil, kararın kimin lehine işlediğini düşünüyorsa; kamuoyu “Bunun arkasında ne var?” sorusunu daha sık soruyorsa mesele artık tek bir maçın, hakemin ya da yöneticinin sınırlarını aşmıştır. Asıl sorun, karar üreten sisteme duyulan inancın aşınmasıdır.

Federasyon Güvenin Merkezidir

Türkiye Futbol Federasyonu yalnızca maçları organize eden bir yapı değildir. Hakemlikten disipline, kulüp yönetiminden lisanslamaya, yarışma düzeninden etik ve denetim mekanizmalarına kadar Türk futbolunun kurumsal çerçevesini belirleyen temel otoritedir. Bu yüzden federasyonun en önemli sermayesi yalnızca aldığı kararlar değil, o kararların nasıl alındığına ilişkin inandırıcılığıdır.

Bir karar doğru olabilir. Fakat ölçütü açıklanmıyorsa tartışma bitmez.
Bir hakem doğru maça atanmış olabilir. Fakat atama kriteri, gözlemci puanları veya VAR kayıtlarının değerlendirilme esasları anlaşılmıyorsa şüphe devam eder.
Bir yaptırım haklı olabilir. Fakat aynı ihlale farklı kişilere farklı uygulama yapıldığı düşünülüyorsa adalet duygusu zedelenir.

Kurumsal yönetim, yalnızca karar vermek değildir; kararın gerekçesini görünür kılmaktır.

Federasyonun Sınavı Kimi Yönettiği Değil, Sistemi Nasıl Yönettiğidir

Federasyon başkanları değişir. Yönetim kurulları değişir. MHK başkanları, kurullar, hakemler değişir. Fakat kurum kalır.

Öyleyse aynı tartışmalar farklı isimlerle yeniden ortaya çıkıyorsa yalnızca isimlere bakmak yeterli değildir. Karar üretme biçimine bakmak gerekir. Her dönemde hakem atamaları, MHK, disiplin uygulamaları, tarafsızlık ve liyakat tartışılıyorsa sorun yalnızca kişilerin değişmesiyle çözülemez. Çünkü kurumsal sorunlar koltuk değiştirerek değil, işleyişi değiştirerek çözülür.

MHK ve Hakemlik: Sorun Sadece Hata Değil

Hakem hata yapabilir. VAR hata yapabilir. Teknolojiye rağmen yanlış karar çıkabilir. Futbolun doğasında hata vardır. Asıl sorun, hatanın nasıl değerlendirildiğidir.

Hakem hangi ölçütle atanıyor?
Performansı kim, hangi objektif veriyle değerlendiriyor?
Hatalı kararın karşılığı nedir? Başarılı hakemin ödülü nedir?
Aynı hata farklı hakemler tarafından yapıldığında aynı işlem uygulanıyor mu?

Avrupa'daki şeffaf atama ve performans derecelendirme modellerinin aksine, bu sorular cevapsız kaldığında tartışma tek tek hakemlerin üzerine yığılır. Oysa mesele yalnızca hakem değildir. Hakemi değiştirmek kolaydır; sistemin neden o hakemi o maça atadığını açıklamak daha önemlidir.

Hakemlik sistemine güven, hakem sayısını değiştirmekle değil; atama, değerlendirme, denetim ve hesap verme mekanizmasını şeffaflaştırmakla sağlanır.

Yönetici, MHK Soruşturmasında Aynı Soru

Türk futbolu yıllardır nasıl denetlendi? Kulüp yöneticisini kim denetliyor? Hakemi kim denetliyor? MHK'yi kim denetliyor? Federasyonun kendi kararlarını kim denetliyor?

Herkes bir başkasını denetliyor, fakat hiç kimse kendi kararlarının hesabını vermiyorsa ortada güçlü bir denetim sistemi değil, denetim boşluğu vardır. Sorun birkaç kişinin yanlış yapması olabilir; fakat daha büyük sorun, yanlış yapanların ortaya çıkmasını sağlayacak mekanizmaların yeterince güçlü olmamasıdır.

Sorunları Biliyordunuz

Federasyon başkanı göreve geldiğinde Türk futbolundaki hakemlik ve yönetim sorunlarını zaten biliyor/biliniyordu. Bugün tartışılan isim ve kurullar da kendi yönetimi döneminde seçildi veya atandı. Dolayısıyla geçmişteki sorunları anlatmak, bugünkü sorumluluğu ortadan kaldırmaz.

Sorumluluk, göreve geldiği gün başlar.

Artık Söylem Değil, Somut Karar Zamanı

Başkan, İbrahim Hacıosmanoğlu’nun uzun yıllara dayanan futbol deneyimi, sorunları bilmek kadar çözüm üretme sorumluluğunu da beraberinde getirir. Artık ihtiyaç duyulan şey daha fazla açıklama değil; somut karar, somut denetim, somut reform, somut liyakat ve somut hesap verebilirliktir.

“Bu düzeni değiştireceğiz” demek kolaydır. Asıl mesele, neyi değiştirdiğinizi gösterebilmektir. Dün sistemi eleştiren kişi bugün sistemi yönetiyorsa, geçmişte söylediği sözler artık kendi yönetiminin ölçüsüdür. İsimler değişebilir, koltuklar değişebilir, kurullar yeniden kurulabilir. Fakat karar mekanizması değişmiyorsa sistem de değişmez. Koltuk değişir, sorun kalır.

Güven, Futbolun Görünmeyen Hakemidir

Güven varsa hata, hata olarak görülür. Güven yoksa hata niyet olarak yorumlanır. Güven varsa karar tartışılır. Güven yoksa kararın arkasındaki kişi aranır. Güven varsa kurum eleştirilse bile ayakta kalır. Güven yoksa doğru karar bile şüpheyle karşılanır. Mesele tam da budur. Türk futbolunun ihtiyacı kusursuz insanlardan oluşan bir düzen değildir. Hataları görünür, yanlışları denetlenebilir, kararları açıklanabilir, sorumluluğu paylaşılabilir bir sistemdir.

Türk Futbolu Önce İnandırmalı

Türk futbolu artık kendisine şu soruyu sormalıdır: İnsanlar alınan kararlara neden güvenmiyor?

Cevap yalnızca hakemde, kulüp başkanında, teknik direktörde veya federasyon başkanında aranamaz. Sorun, bu kararları üreten yapının adalet, liyakat, şeffaflık ve hesap verebilirlik bakımından ne kadar ikna edici olduğundadır.

Hakemin tarafsız olması yetmez; hakemlik sisteminin de tarafsız olduğuna inanılmalıdır.
Yöneticinin kurallara uyması yetmez; kuralları koyan ve uygulayan kurumların da aynı kurallara tabi olduğu görülmelidir.
Federasyon yalnızca futbolu yönetmemeli; kendi yönetim anlayışını da ölçmeli, denetlemeli ve gerektiğinde sorgulamalıdır.

Artık mesele kimin koltukta oturduğu değildir. Mesele, o koltuğun hangi ilkeye göre yönetildiğidir. Türk futbolunun yeni bir slogana değil, söylediğinin arkasında duran bir yönetime ihtiyacı var.

Çünkü güven talep edilmez: