Premier Lig'de Finansal Dönüşüm: PSR'den SCR'ye Geçiş

Premier Lig'de kulüpler geçen hafta toplanarak,  Kârlılık ve Sürdürülebilirlik Kurallarından (PSR), kulüp gelirlerine dayalı harcama limitleri getiren yeni Kadro Maliyeti Kurallarına (SCR/SSR) geçişi oyladılar ve sistem buna göre 2026-27 sezonundan itibaren geçerli olacak.

Premier Lig’de kulüplerin rekabetlerini düzenlemeye yönelik, önemli bir değişime gidiliyor. Bu değişim transfer piyasasını, alttan gelen kulüpleri, Premier Lig’den düşen takımları, hatta bazı kulüplerin Premier Lig’de hayatta kalma şansını bile yeniden şekillendirebilecek bir dönüşüm niteliğinde. Premier Lig kulüplerinin Kârlık ve Sürdürülebilirlik Kurallarından, Takım kadro maliyetleri Kurallarına geçişine neden olan yeni kuralları ele alacağız bu yazımızda.  

Premier League ve genel olarak İngiliz futbol yönetiminde son dönemde sıkça karşımıza çıkan, kritik ve yaşamsal öneme sahip üç önemli kural bulunuyor. Bu kuralları aşağıda sizlerle detaylıca anlatacağımız için burada biz sadece kısaltmalarını kullanrak bu kurallar setini sizlerle paylaşalım. Bunlar:  PSR, SCR/SSR ve CSR.

Öncelikle Premier Lig’de yer alan kârlılık ve sürdürülebilirlik üzerine kritik öneme sahip yaşamsal kuralları öz olarak sizinle paylaşalım.

Adı geçen kuralların üçü de,  Premier Lig kulüplerinin finansal sürdürülebilirlik, kârlılık ve kadro yönetimiyle ilgili finansal düzenlemelerle ilgilidir.

PSR — Profitability and Sustainability Rules (Kârlılık Ve Sürdürülebilirlik Kuralları)

Kârlılık ve Sürdürülebilirlik Kuralları

Premier League’in Financial Fair Play’e (FFP) karşılık gelen kendi finansal denetim sistemidir.

Kulüplerin: 1) Aşırı zarar etmesini, 2) Uzun vadede sürdürülemez borçlanmaya girmesini, 3) Rekabeti bozacak ölçüde harcama yapmasını engellemek için uygulanır.

Eski sınır: 3 yılda toplam en fazla 105 milyon £ zarar.

Yeni düzenleme: Gelir – gider dengesini zorlayan daha sıkı finansal kontroller. Bu kurallar nedeniyle Everton, Nottingham Forest gibi kulüpler puan silme cezası aldı.

SCR / SSR — Squad Cost Rules (Kadro Maliyet Kuralları)

UEFA’nın 2023 sonrası getirdiği yeni sisteme paralel olarak uygulanır.

Kural özeti:

Kulübün kadro maliyeti (maaşlar + amortisman + menajer ücretleri), kulübün gelirinin belirli bir yüzdesini aşamaz. UEFA’da üç aşamalı olarak: 1) 2023: %90, 2) 2024: %80 ve 3)  2025 ve sonrası: %70 Premier League de benzer şekilde SSR/SCR adıyla bu modele geçmiştir.

Amaç: 1) Kulüplerin gelirlerine göre harcama yapması, 2) Maaş enflasyonunun kontrolü ve 3) Kadro maliyetinin sürdürülebilir olması.

CSR — Club Sustainability Regulation (Kulüp Sürdürülebilirlik Düzenlemeleri)

Bazı kaynaklarda Premier League’in yeni finansal çerçevesi için kullanılan geniş bir üst kavramdır.

Genelde şunları kapsar: 1) PSR (kârlılık kuralları), 2) SSR/SCR (kadro maliyeti sınırları), 3)  Borçlanma limitleri, 4)  Yönetim şeffaflığını ve 5) Gelir kaynaklarının doğruluğunu…

UEFA tarafında “Club Licensing & Sustainability Regulations (CLSR)” olarak da geçer.

Kurallara İlişkin Özet Tablo

Yukarıda anlattıklarımızın ışığında şimdi, Premier Lig kulüplerinin 2026-27 sezonunun başından itibaren geçerli olmak üzere ligin finansal düzenlemelerini değiştirmeleri sonucu oluşan son durumları ele alalım.

Kulüpler bu kurallarda düzenlemeye gidebilmek için Londra'da kulüp hissedarların ı bir araya getiren bir hissedarlar toplantısı düzenleyerek, yukarıdan aşağıya demirleme, takım maliyet oranı (SCR) ve sürdürülebilirlik ve sistem dayanıklılığı (SSR) olarak bilinen bir dizi önerilen yeni finansal önlemi görüştüler.

İlk olarak Demirleme (Anchoring)^[1]oylaması yapıldı, ancak 12 aleyhte ve bir çekimser oyla sadece yedi lehte oy aldı. Kulüpler daha sonra SCR (Squad Cost Rules) oylamasına geçtiler. Yapılan oylama sonrası SCR, üç yıllık bir süre boyunca kulüp zararlarını en fazla 105 milyon sterlin (137 milyon dolar) ile sınırlayan ligin mevcut kârlılık ve sürdürülebilirlik kurallarının (PSR) yerini alacak. Bu sezon, söz konusu düzenlemeler kapsamındaki son sezon olacak.

SCR nasıl çalışacak?

Benzer şekilde, UEFA'nın uyguladığı ve dokuz Premier Lig kulübünün bu sezon uyması gereken SCR rejimi de var.

SCR, oyuncu satışları hariç olmak üzere, genel olarak bir yıllık kulüp faaliyetlerini kapsar ve Premier Lig SCR'si bir sezon boyunca değerlendirilir. Buna karşılık UEFA, kulüpleri her yıl Ocak-Aralık ayları arasında değerlendirir.

SCR, kulüplerin oyuncularına ve teknik direktörlerine harcayabilecekleri tutara doğrudan bir sınır koyar; ancak bu sınır, kulübün gelirine bağlıdır. Başka bir deyişle, SCR kapsamında harcanabilecek tutar kulüpten kulübe farklılık gösterecektir.

SCR kapsamında değerlendirilen maliyetler arasında oyuncu ve teknik direktör ücretleri, menajer ücretleri ve transfer ücretlerinin amortismanı veya değer düşüklüğü (bir kulübün bir oyuncunun değerini defterlerine kaydetmesi durumunda) yer alır. Eski PSR rejiminin devamı niteliğinde, kadın takımları ve gençlik akademileriyle ilgili maliyetler SCR kapsamında hariç tutulmuştur.

Cezalandırmayı geciktirmemek için (yani, PSR'de olduğu gibi, sorunların birden fazla sezona yayılmasını önlemek için), kulüpler her 1 Mart'ta bir SCR Uygunluk Testinden geçecek. Kadro maliyetleri %85 veya daha azsa, uyumlu kabul edilecekler. Bu seviyeyi aşarlarsa, Haziran ayında sezon sonunda bir Hesap Onay Testine tabi tutulacaklar.

Bu Kuralın UEFA'nın Kurallarıyla Karşılaştırması

İki SCR çerçevesi arasındaki önemli bir fark, kulüplerin kadro maliyetlerine harcayabilecekleri ilgili gelir oranıdır. UEFA düzenlemelerine göre bu sınır %70 iken, Premier Lig %85'lik bir sınırı kabul etmiştir.

Bu, bu sezon Avrupa'da mücadele eden dokuz kulüp için önemli olmayacak, ancak geri kalanlar için ayrılan yüzde 15'lik ek oran, Premier Lig'in yeni kuralın "ligin rekabetçi dengesini ve zorlayıcı doğasını korurken, tüm kulüplerimizin daha büyük başarılara ulaşma fırsatını teşvik edeceğini" belirten açıklamasıyla örtüşüyor.

Kulüpler, SCR kapsamında ilgili gelirlerinin yalnızca belirli bir kısmını harcayabilecekler. Bu oran, "futbolla ilgili gelir" (yani, genel anlamda bir kulübün yıllık cirosu) ve oyuncu satışlarından elde edilen net kâr veya zarardan oluşuyor. UEFA kurallarına göre, net kâr veya zarar son üç sezonun ortalaması alınarak hesaplanıyor. Bu da kulüplerin hızlı bir oyuncu satışı ile düzenleyici sorunlardan kurtulmalarının daha zor olduğu anlamına geliyor. Bu ortalama, Premier Lig'in SCR rejimine de yansıdı.

Kırmızı ve Yeşil Eşikler ve Duyacağımız Diğer Yeni Terimler Nelerdir?

SCR’ın yüzde 85 sınırına yakın olan durumlar için hazırlanan kurallara Premier Lig  el kitabı, 'Yeşil Eşik' ismini vermiş durumda.

Her sezon başında kulüpler ve Premier Lig, tahmini futbol gelirleri üzerinde anlaşacak ve bu gelirlerden yüzde 85'lik Yeşil Eşik harcama limiti türetilecek.

Kulüp harcamalarına gerektiğinde %30’a yakın bir ilave harcama yetkisi de. Eriliyor ki, bu duruma da 'Kırmızı Eşik' ismi verilmektedir. Böylece 2026-27 döneminde her kulübün Kırmızı Eşik değeri yüzde 115 olacaktır. Kulüpler, Kırmızı Eşik değerlerini aşmamak kaydıyla, Yeşil Eşik değerlerinin üzerinde harcama yapabilecek ve herhangi bir sportif yaptırımla karşılaşmayacaklar. Kırmızı Eşik değerini aşmaları durumunda ise sportif yaptırım uygulanacak.

Bir kulüp Yeşil Eşiğine uyar ve %85 veya daha düşük bir kadro maliyet oranı sunarsa, Kırmızı Eşiği %115 olarak kalacaktır. Ancak, bir kulüp Yeşil Eşiği aşarsa, Kırmızı Eşiği aşan miktar kadar azaltılacaktır. Örneğin, bir kulüp 2026-27 sezonunda %90'lık bir oran elde ederse, 2027-28 sezonunda Kırmızı Eşiği %110 olacaktır.

Premier Lig CEO'su Richard Masters. Alex Livesey – Danehouse/Getty Images

Premier Lig buna Geri Bildirim Döngüsü adını vermiştir ve bu döngü her yıl güncellenir.

Sonuç olarak, bir kulüp Yeşil Eşiği sürekli olarak aşar; ancak Kırmızı Eşiği aşmazsa, Kırmızı Eşiği %85 sınırına giderek yaklaşacaktır. Diğer taraftan, bir kulüp bir sezonda Yeşil Eşiği aşar; ancak daha sonra uyum sağlarsa, Kırmızı Eşiği %115'lik maksimum seviyeye tekrar yükseltme olanağına sahiptir. Uyumlu oldukları her sezonda, Kırmızı Eşiği %10 artırarak toplam maksimum %30'a ulaşırlar.

Premier Lig Kulüplerinde 2025-26 Tahmini Takım Maliyeti Rasyoları

Örneğin, bir kulübün 2026-27 sezonunda %100 SCR rakamı, yani Yeşil Eşiğinin %15 üzerinde bir rakam elde ettiğini varsayalım. Bu, 2027-28 Kırmızı Eşiğinin %100'e düşmesine neden olur.

2027-28 sezonunda %85'in altında bir SCR oranına sahip olacaklar, yani uyumlu olacaklar. Sonuç olarak, 2028-29 sezonunda Kırmızı Eşikleri %110 olacak ve bu sezon daha fazla uyum sağlamaları durumunda 2029-30 sezonu için maksimum %115'e ulaşacaklar.

Premier Lig, kulüplerin sportif yaptırımlara tabi olmaksızın yüzde 85 sınırını aşmasına izin verileceğini açıklarken, bunun "kulüplerin sezon boyunca gelir ve makul sapma veya gerçek sportif düşük performansın ötesinde yatırım yapmasına olanak sağladığını" söyledi.

Esasen, Avrupa'da olmayan kulüplere, kadrolara uzun vadeli harcamalar için ek bir esneklik tanınmıştır; ancak bu, azaltılabilir bir limite kadar geçerlidir. UEFA'nın PSR rejiminde böyle farklı eşikler bulunmamaktadır.

SCR’a Uymamanın Cezaları Neler?

Yeşil Eşik'i aşan, ancak Kırmızı'yı geçemeyen kulüpler için, UEFA'nın SCR kurallarında olduğu gibi bir ceza öngörülüyor. Yukarıda belirtildiği gibi, Premier Lig kulüplerinin Kırmızı Eşik'i de bir önceki sezonun aşan limitine paralel olarak düşürülecek.

Bu ceza, iki rakamdan düşük olanı seçilerek hesaplanacak: kulübün 1 Mart ölçümüne göre Yeşil Eşik harcama aşımı (tahmini harcamaya göre) veya kulübün Muhasebe Onay Testi harcama aşımı (sezon sonu gerçek harcamaya göre).

Bu rakam, %85 Yeşil Eşiği aşan harcama yüzdesiyle çarpılır. Bir kulübün SCR rakamı %90 çıkarsa, para cezası, parasal aşırı harcamanın %5'ine (izin verilen %85'in %90'ı düşüldükten sonra) eşit olacaktır. Bu %90 SCR rakamı, kulübün olması gerekenden 10 milyon sterlin fazla harcama yapması anlamına gelirse, cezası 10 milyon sterlinin %5'i veya 500.000 sterlin olacaktır.

Bir kulüp 2026-27 sezonunda bu kuralı ihlal ederse para cezasına çarptırılmayacak. Premier Lig'in tabiriyle "vergiler" 2027-28 sezonundan itibaren geçerli olacak. Ancak, 2026-27 sezonundaki SCR oranı %85/115 bandında kalırsa, kulübün gelecekteki Kırmızı Eşik değeri yine de düşürülecek.

Bir kulübün Kırmızı Eşiği aşması ise çok daha büyük bir sonuç doğurur. Hatırlatmak isteriz ki, bu oran 2026-27 sezonunda ilgili gelirin %115'i olacak, ancak sonraki sezonlarda kulübe göre değişiklik gösterebilir.

Bir kulüp Kırmızı Eşiği ihlal ederse, sportif yaptırım uygulanır. Kırmızı Eşiği ihlal eden kulüpler, otomatik olarak en az altı puanlık bir kesintiye uğrar ve ihlal eden kulübün Kırmızı Eşiği aştığı her 6,5 milyon £ için bir puan daha düşürülür.

En önemlisi ve PSR rejiminden açıkça farklı olarak, kulüpler ihlal ettikleri sezonda cezalandırılacak. Bu, teorik olarak, küme düşme tehlikesi altındaki (veya şampiyonluk adayı) bir kulübün yeni kuralları ihlal etmesinin yarattığı zorlukları ve etkiyi azaltacaktır.

Hangi Kulüpler En Fazla Risk Altında?

Kuralların önümüzdeki sezona kadar yürürlüğe girmeyeceği göz önüne alındığında, henüz kimse bunu bilmiyor, ancak genellikle kulüpler gelirlerinin büyük bir kısmını oyuncu kadrolarına harcıyor. SCR, kulübün cirosuyla doğrudan bağlantılıdır; eğer bunun büyük kısmını maaş ve ücretlere harcarlarsa, kurallara uymaları daha zor olacaktır.

Oyuncu maliyetleri uzun zamandır kulüplerin en büyük gider kalemi olmuştur, ancak SCR'nin daha dar odaklı olması, kulüplerin futbol dışı yollarla kendilerini düzenleyici sorunlardan kurtarmalarını zorlaştıracaktır.

Bu, son sezonlarda en akılda kalıcı örneği Chelsea'nin yaptığı bir şeydi. Chelsea, otel, otopark ve kulübün kadın takımı satışları sayesinde Premier Lig yaptırımlarından kurtulmuştu. UEFA ise durum böyle değildi. Chelsea'nin 2024'te iki kuralını ihlal ettiğini tespit eden UEFA, bu varlık satışlarının UEFA hesaplamalarına dahil edilmesine izin vermedi. Bu tür işlemler artık yurt içinde de kapsam dışı bırakılacak.

Chelsea'nin yaz aylarındaki FIFA Kulüpler Dünya Kupası başarısı ve bu sezon Şampiyonlar Ligi'ne dönüşü sonrasında uyum sağlama yeteneği büyük ölçüde artarken, UEFA'yı ihlal eden diğer takımlardan Aston Villa'nın kıtanın alt sınırı olan %70'lik SCR limitine ulaşmak için çalışmak zorunda kalmasından faydalanması bekleniyor.

UEFA'nın SCR kuralları gereğince Chelsea ve Aston Villa, geçen yaz 2024'teki ihlaller nedeniyle toplamda yaklaşık 14,7 milyon sterlin (17 milyon avro) para cezasına çarptırılmıştı.

UEFA dışındaki kulüpler için yüzde 85 barajı bu takımlara daha fazla avantaj sağlıyor, ancak 2023-24 rakamlarına (çoğu kulüp için elimizdeki en son rakamlar) dayalı olsa da, acil potansiyel endişeler olarak öne çıkan birkaç durum var.

The Athletic'in kabul edilebilir derecede güncel olmayan bu rakamları kullanarak yaptığı hesaplamalara göre, beş kulübün tahmini kadro maliyeti oranı 2023-24 sezonunda yüzde 85'i aştı: Villa, Nottingham Forest, Leeds United, Fulham ve Bournemouth. Wolverhampton Wanderers'ın tahmini yüzde 81'lik oranı da çok geride kalmadı.

Bournemouth ligde ilerleme kaydetti ve önemli oyuncu satışları yaptı, bu da o zamandan beri SCR harcama gücüne katkıda bulundu, Forest da aynısını yaptı (en azından geçen sezon ligdeki konumu açısından). Leeds'in ise 2022-23 sezonundaki son Premier Lig döneminden bu yana gelirlerini önemli ölçüde artırması bekleniyor. Ancak Fulham ve Wolves daha riskli bir konumda görünüyor ve açıklandığı gibi, uyum sağlama ihtiyacı gelecek sezona kadar ortaya çıkmayacak.

Yükselen kulüpler üzerindeki etkisi ilginç olacak. Genellikle PSR kapsamında Championship'ten bu yana yüksek seviyede zarar etmelerinin yanı sıra, Premier Lig'in önemli oyuncularının yararlandığı 105 milyon sterlinlik zarar sınırının tamamından yararlanamadılar. Forest'ın PSR ihlali, kısmen Championship'te oluşan 60 milyon sterlinin üzerindeki vergi öncesi zararı ilk Premier Lig PSR hesaplamasına dahil etmek zorunda kalmalarından kaynaklandı.

SCR'nin yalnızca tek bir sezonu kapsaması nedeniyle, teorik olarak Premier Lig'e yeni katılan takımların kadro yatırımı için daha fazla alan olması gerekir. Bu durum, özellikle de terfiden sonraki sezon Yeşil Eşik'i aşmanın mali yükünü kabul etmeyi seçerlerse geçerli olacaktır.

Hiçbir Çapa Kullanılmamasının Olası Etkisi Nedir?

Çoğu kulübün harcama limitleri açısından hiçbir şey yok. The Athletic'in bu hafta başında açıkladığı gibi, en son rakamlara göre, hiçbir Premier Lig kulübünün UEFA veya yerel SCR kapsamındaki mevcut kadro maliyeti limiti, demirlemenin getireceği 600 milyon sterlinlik tahmini üst sınırı aşmayacaktır.

Kulüplerin sabit bir limite veya "sert bir üst sınıra" karşı çıkmasının bir nedeni, muhtemelen böyle devam etmeyecek olmasıydı. Kulüp gelirleri, özellikle de sporun üst kesiminde artmaya devam ettikçe, sabit bir limit daha yoğun bir şekilde hissedilirdi.

Premier Lig'in en zengin kulüplerinin yayın dışı gelirleri ile diğerlerinin gelirleri arasındaki uçurum, iki grubun yayın gelirleri arasındaki uçurumu kat kat aşıyor. Demirleme, en yoksulların yayın gelirlerine bağlı olduğundan, büyük kulüplerin ticari güçlerini kadro harcamaları için kullanma imkânı kısıtlanmış olurdu.

Öte yandan, işe yaradığı görülen bir argümanla, demirlemenin karşıtları, bunun İngiliz kulüplerinin Avrupa'da daha az rekabetçi olmasına yol açacağından endişe ediyorlardı; zira Avrupa'da kulüpler, UEFA tarafından zaten uygulanan yüzde 70'lik kadro maliyeti sınırıyla sınırlı.

Premier Lig'de Altı Büyük Kulübün ve Diğer Kulüplerin Yayın ve Yayın Dışı Gelirleri Karşılaştırması

Bu geçerli bir endişeydi, ancak yalnızca bir noktaya kadar: 2024-25 rakamlarına göre, yalnızca Real Madrid ve Barcelona, ​​kadro maliyeti sınırı olarak önerilen 600 milyon sterlinden daha yüksek bir limite sahip olacaktı ve Barcelona son yıllarda yerel maaş sınırıyla ilgili birçok sorun yaşadı.

Her halükârda, demirleme teklifi kulüplerin yüzde 60'ının aleyhte oy kullanmasıyla kesin bir şekilde reddedildi. Sonuçları çoğu kulübün nominal harcama kapasitesi açısından çok önemli olmayacak, ancak zirvedekilerin daha da ileriye gitmesini sağlayabilir.

SCR, gelirlere ve oyuncu satışlarına bağlıdır, ancak ikincisi üç sezon boyunca ortalama olarak hesaplanır. Bu bağlamda, üstlerindeki kulüplerle arasındaki gelir farkını oyuncu takası yoluyla kapatmak isteyen kulüplerin ikincisinde sürekli olarak başarılı olmaları gerekecektir; belirli bir sezonda satış kârlarının yalnızca üçte biri hesaba katılacaktır, bu nedenle büyük bir satışın PSR'deki kadar ani bir etkisi olmayacaktır.

Avrupa'da mücadele eden kulüpler, yerel bir kulübün harcama gücünü daha da azaltması gibi bir komplikasyon olmadan, UEFA'nın yüzde 70 sınırına bağlı kalacaklar.

Eleştirmenleri, demirlemenin oyuncu maaşlarını daha geniş çapta baskılama potansiyeli taşıdığını savunuyordu. Bunun olup olmayacağı belirsiz - zaten çoğu kulübün harcayabileceği sınırın çok ötesindeydi - ama şu anda tartışmalı bir konu. Yerel SCR'nin getirilmesinin, ezici bir şekilde zarar eden ve tepedeki yüksek maaşların alttakilere de yansıdığı bir İngiliz piramidinin mali durumunu iyileştirmeye yardımcı olup olamayacağını değerlendirmek çok daha uzun zaman alacak.

Peki SSR Ne Olacak?

SSR üç aşamadan oluşur. Bunlardan biri, kulüplerin hem bilinen giderleri hem de gelirlerinde meydana gelebilecek makul dalgalanmaları karşılayacak yeterli kaynağa sahip olmasını sağlamayı amaçlar. Diğer ikisi ise kulüplerin uzun vadeli mali görünümünü inceleyerek, kulübün bilançosunun sağlığını değerlendirir.

Lig açıklamasında, "Sürdürülebilirlik ve sistemik dayanıklılık kuralları, bir kulübün kısa, orta ve uzun vadeli mali sağlığını üç test aracılığıyla değerlendirir: işletme sermayesi testi, likidite testi ve pozitif öz sermaye testi" ifadelerine yer verildi.

20 kulübün tamamı SSR lehine oy kullandı; bu, muhtemelen SSR'yi ihlal etme konusunda endişe duymadıklarını gösteriyor. Kulüplere getireceği şartlar çeşitlilik gösterse de, onları kısa vadeli düşünceden uzaklaştırmaya yönelik.

Yukarıda belirtilen üç teste yayılan bu şartlar şunları içeriyor: kulüplerin aylık en az 12,5 milyon sterlin nakit veya işletme sermayesine sürekli erişim sağlaması gerekiyor; kulüplerin, küme düşmenin potansiyel etkisini yansıtmak için teorik olarak 85 milyon sterlinlik bir mali darbeye maruz kalacakları bir 'Stres Testi'ne dayanabilme yeteneklerini göstermeleri gerekiyor; ve kulüplerin varlıklarının yükümlülüklerinden daha ağır bastığını göstermeleri gerekiyor, ancak en önemlisi, oyuncu değerlemelerini defter değeri yerine piyasa değerinde dahil etmelerine izin verilecek. 

Peki PSR'nin Sonu mu Geldi?

Evet, ya da en azından yerel olarak en üst ligde öyle. Kulüpler, bu sezon sonuna kadar üç yıllık genel mali durumlarına göre değerlendirilmeye devam edecek, ancak mevcut kurallar kapsamında herhangi bir zarar limiti ihlali olmadığı doğrulandıktan sonra, PSR Premier Lig için bir değerlendirme konusu olmaktan çıkacak.

Kulüplerin kârlarını artırmak için futbol dışı varlıkların satışını kullandığı son yıllardaki olaylar göz önüne alındığında, bu önemli bir gelişme. PSR, bir kulübün genel kârlılığını değerlendirdi; bu da oyunculara yapılan yüksek harcamaların başka yerlerde telafi edilebileceği anlamına geliyor; ancak bu amaçla kullanılan bazı yöntemler izleyenler tarafından kuşkuyla karşılansa bile.

PSR'den uzaklaşma hareketi, bu tür varlık satışlarının artık kulüplerin düzenleyici sıkıntılarından kurtulmasına yardımcı olmayacağı anlamına geliyor, çünkü bunlar gelir oluşturmuyor (ne muhasebe açısından ne de UEFA ve Premier Lig'in SCR kurallarını belirleme biçimi açısından).

Nottingham Forest ve Everton daha önce Premier Lig tarafından PSR'yi ihlal ettikleri gerekçesiyle yaptırımlara maruz kalmıştı. 

PSR'nin kaldırılması, kulüplerin artık genel zararlarına göre değerlendirilmeyeceği anlamına geliyor. Bu durum, futbol kulüplerinin zaten çok fazla para kaybettiğinden endişe duyanlar için pek de iyi görünmüyor. Ancak bu zararın büyük bir kısmı, SCR'nin doğrudan odaklandığı oyunculara ve maaşlarına yapılan harcamalardan kaynaklanıyor.

Oyuncu harcamalarının kulübün tekrarlayan gelirlerine daha sıkı bağlanması, teorik olarak sürdürülebilirliğe yardımcı olmalı; ancak bu yalnızca SCR kapsamında getirilen sınırlamaların kulüplere diğer faturaları için bol para bırakacak kadar düşük olması durumunda mümkün olabilir.

İlk bakışta durum böyle olmayabilir. 2023-24 sezonunda genel işletme giderleri Premier Lig gelirlerinin %24'ünü oluşturuyordu ve bu, kadro harcamalarına getirilen %85'lik sınırlamayla birleştiğinde, kulüplerin yine de kazandıklarından daha fazla harcama yapmasına neden olacaktı.

Yurtiçi PSR'nin sona ermesi, kulüplerin genel zararlarla ilgili endişelerden tamamen kurtulacağı anlamına gelmiyor. UEFA'nın mevcut düzenlemeleri arasında, Premier Lig'in PSR rejiminin şu anda uyguladığı gibi, kulüp zararlarını üç yıllık bir süre boyunca sınırlayan bir Futbol Kazançları kuralı yer alıyor. Avrupa'da mücadele eden İngiliz kulüpleri bu kurala tabi olmaya devam edecek.

EFL ve kulüplerinin kural değişikliklerine nasıl tepki vereceği de merak konusu. İngiltere'nin ikinci ligi Championship, üç sezon boyunca kulüp kayıplarını sınırlayan bir PSR rejimini hâlâ uyguluyor. Bu sistem yürürlükte kalırsa, Premier Lig'den düşen kulüplerin buna uyması gerekecek.

Bu makalenin yazımında geniş kapsamda İngiliz The Athletich'te aşağıdaki linkte yer alan " Premier Leagues Clubs vote to overhaul financial regulations" isimli makaleden yararlanılmıştır.

Buraya kadar anlatılanları kısaca özetlersek;

Yeni Çerçeve

En basit haliyle, SCR bir kulübün kadro harcamalarını futbolla ilgili gelirinin ve net oyuncu takası kârının %85'iyle sınırlayacakken, SSR yeni Düzenleyiciye oldukça açık bir gönderme yaparak kısa vadeli, orta vadeli ve uzun vadeli mali sağlık için testler getirecek.

Çapalama Reddedildi

Ancak Premier Lig, Yukarıdan Aşağıya Demirleme (TBA) için yeterli destek olmadığını belirtti. Bu, önerinin en az 12 kulübün aleyhte oy kullanması ve bir kulübün çekimser kalmasıyla kesin olarak reddedildiğini söylemenin diplomatik bir yoluydu.

TBA, üst düzey kulüplerin harcamalarını, alt düzey kulüplerin Premier Lig TV gelirlerinden aldığı miktarın beş katıyla sınırlandıracaktı, ancak bunun İngiliz kulüplerinin harcama kapasitesini kısıtlayacağı ve onları Avrupa rakiplerine karşı rekabette dezavantajlı duruma düşüreceği endişeleri vardı. Ayrıca, oyuncular birliği PFA tarafından yasal işlem tehdidiyle karşı karşıyaydı.

TBA'nın reddedilmesi, 2024/25'ten beri (bağlayıcı olmayan bir şekilde) her iki kontrolü de deneyen Premier Lig için bir darbe oldu.

PSR'nin değiştirilmesi

SCR, çok eleştirilen Kârlılık ve Sürdürülebilirlik Yönetmelikleri'nin (PSR) yerini alacak, ancak bunlar 2025/26 sezonunun geri kalanında yürürlükte kalacak.

PSR, kulüplerin 3 yıllık izleme süresi boyunca (sağlıklı harcamalar için yapılan kesintiler hariç) 105 milyon sterlinden fazla kaybetmelerine izin verilmediğini belirtiyor; ancak Şampiyonada yarışmış kulüpler için bu eşik daha düşük.

Bu hedefi tutturamayan iki Premier Lig kulübü, Everton ve Nottingham Forest, puanlarının silinmesine yol açarken, Leicester City ise hukuk ekibinin becerisi sayesinde benzer bir kaderden kurtuldu.

Kulüpler ayrıca grup şirketlerine varlık satışı, uzun süreli oyuncu sözleşmeleri ve değer düşüklüğü giderleri gibi yaratıcı muhasebe yöntemlerini kullanarak düzenlemeleri aşmayı başardılar .

Ancak PSR'nin tamamen ölmediğini, EFL Championship'te hala faaliyette olduğunu belirtmekte fayda var; dolayısıyla Premier Lig'den düşen her kulüp eski bir dostla yeniden tanışmak zorunda kalacak.

Ayrıca, bir kulüp Avrupa kupalarına katılmaya hak kazanırsa, PSR'ye çok benzeyen UEFA Futbol Kazançları kuralına uymak zorundadır. Bu düzenlemelere göre, bir kulübün 3 yıllık izleme süresi boyunca uğrayabileceği zarar, 5 milyon avroyu aşan kısmın kulüp sahibi tarafından sağlanan öz sermaye katkısıyla karşılanması koşuluyla, 60 milyon avroluk "kabul edilebilir bir sapma" ile sınırlıdır.

Hedefler

Premier Lig, SCR'yi neden uygulamaya koyduğunu açıklarken biraz abartıya kaçmadan duramadı ve amacın "Ligin rekabetçi dengesini ve zorlayıcı doğasını korurken, tüm kulüplerin daha büyük başarılara ulaşma fırsatını teşvik etmek" olduğunu söyledi.

Açıklamada, "SCR, yalnızca sahada olanları doğrudan etkileyen harcamalara odaklanıyor ve bu da kulüplere stadyum iyileştirmeleri ve taraftar deneyimi gibi saha dışı alanlara kısıtlama olmaksızın yatırım yapma konusunda daha fazla ticari özgürlük sağlıyor" ifadeleri yer aldı.

Ancak bu, kulüplerin PSR kapsamında stadyum yenileme ve benzeri yatırım maliyetlerini de düşebilecekleri gerçeğini göz ardı ediyor gibi görünüyor, yani bu yeni bir şey değil.

Lig ayrıca, "sistemin Premier Lig'in finansal kurallarını UEFA'nınkilere yaklaştırdığını ve hem yerel hem de Avrupa kupalarında mücadele eden kulüpler için tutarlılık sağladığını" söyledi. Bu, SCR için büyük ölçüde doğru olsa da, neden UEFA'nın kurallarını olduğu gibi benimsemedikleri sorusunu akla getiriyor.

Adil olmak gerekirse, bir kulübün Avrupa'ya katılıp katılmamasına bağlı olarak bütçesinin değişmesi sorununu ele almaya çalıştılar. Lig'in de belirttiği gibi, "Bu uyum, çifte raporlamayı basitleştirmenin yanı sıra, kulüplerin UEFA müsabakalarına beklenmedik bir şekilde katılmalarının (veya katılamamalarının) ardından mümkün olduğunca sorunsuz bir geçiş süreci geçirmelerini sağlamayı amaçlıyor."

Bir diğer önemli özellik ise "futbol maliyetlerine odaklanılarak karmaşıklığın azaltılması" ki bu da olumlu bir gelişme, çünkü kulübün sadece gösterişli finansal düzenlemelerle uyum sağlama ihtimali azalıyor.

Takım Maliyet Oranı (SCR)

Bir kulübün kadro maliyet oranı, kadro maliyetlerinin düzeltilmiş gelire bölünmesiyle hesaplanır.

Takım maliyetleri şunları içerir:

• Oyuncuların ve baş antrenörlerin maaşları

• Oyuncu amortismanı ve değer düşüklüğü

• Acente ücretleri

Bu, aşağıdaki maliyetlerin hariç tutulduğu anlamına gelir:

• İdari veya ticari personel gibi oyun oynamayan personel

• Yardımcı antrenörler ve koçluk ekibinin diğer üyeleri

• Akademi oyuncuları

• Kadın takımları

Düzeltilmiş Gelir şunları içerir:

• İşletme geliri (maç günü, yayın ve ticari)

• Oyuncu satışlarından elde edilen kar

Kulübün stadyumunda düzenlenen futbol dışı etkinliklerden elde edilen kârlar (örneğin Beyonce konserleri ve NFL maçları) dahil edilmiştir; ancak stadyum, antrenman sahası ve kadın takımı gibi varlıkların satışı hariç tutulmuştur.

SCR Limitleri

SCR, kulüplerin kadro maliyetlerini düzeltilmiş gelirlerinin yüzde 85'i ile sınırlayacak, ancak aynı zamanda yüzde 115'e kadar ek yüzde 30'luk bir indirimden de yararlanabilecekler.

Mini trafik ışık sisteminde %85 sınırı Yeşil Eşik olarak bilinirken, maksimum %115 sınırı Kırmızı Eşik olarak bilinir.

Ancak, bedava yemek diye bir şey yoktur, bu nedenle %85 sınırının üzerinde ek %30 indirimden yararlanan herhangi bir kulüp vergiye tabi tutulacaktır. Bir kulübün %115 Kırmızı Eşiği aşması gibi düşük bir ihtimalde, sportif yaptırımla karşı karşıya kalacaktır.

Kulüplerin %85 sınırının üzerine çıkmalarına izin verilmesinin nedeni, bunun kulüplere beklenen gelir artışının öncesinde yatırım yapma olanağı sağlaması ve aynı zamanda sezon boyunca tahminlerden makul sapmalara veya gerçek sportif performans düşüklüğüne karşı bir "tampon" görevi görmesidir.

UEFA müsabakalarına katılan kulüpler, özellikle Şampiyonlar Ligi katılımcıları, daha yüksek gelir elde ettikleri için daha düşük limitlere tabi olacaklar. Bu kulüplerin Yeşil Eşik oranı sadece %70 iken, Kırmızı Eşik oranı %100 olacak.

 https://www.nytimes.com/athletic/6822838/2025/11/21/premier-league-scr-anchoring-financial-rules/?campaign=15792434&source=athletic_targeted_email&userId=9694409 

https://swissramble.substack.com/p/inter-finances-202425?utm_source=post-email-title&publication_id=1203438&post_id=177078591&utm_campaign=email-post-title&isFreemail=true&r=i1aeq&triedRedirect=true&utm_medium=email

^[1] Premier Lig’de “Anchoring” terimi, futbol ekonomisi ve disiplin süreçlerinde kullanılan davranışsal ekonomi kökenli bir kavramdır. Türkçesi “çapalama / referans noktası oluşturma” olarak çevrilebilir.

1. Finansal karar süreçlerinde referans noktası

Kulüplerin geçmiş yıllardaki mali verileri, harcama limitleri veya oyuncu maaşları “referans” kabul edilerek yeni kararlar bu değerlere göre şekillenir.

 2. Oyuncu piyasasında değerleme etkisi

Bir oyuncu için başlangıçta belirlenen yüksek/ düşük bir değer (transfer ücreti, maaş vb.), sonraki tüm müzakereleri etkileyen bir çapa görevini görür.

Örnek:Bir kulüp bir oyuncuya ilk olarak 60 milyon £ teklif ederse, pazarlık boyunca tüm fiyatlama bu rakamın çevresinde döner. Bu, “anchoring effect”tir.

3. Kural ihlallerinin değerlendirilmesinde

Finansal düzenlemeler (PSR/FFP) kapsamında kulüpler değerlendirilirken, önceki cezalar, önceki finansal performans veya lig ortalamaları “anchor” olarak kullanılabilir.