Ülkede futbolun okunması

Zor bir konu…
Anlatmak istediğim mesele üzerinden popülist bir sapmaya düşmeden süreci doğru analiz etmek çok önemli.
Aslında bu mesele yalnızca futbolla sınırlı değil; özellikle siyaset, ekonomi, sosyal ve kültürel alanlardaki bütün değerlendirmeleri kapsıyor. Toplum manipüle edilmeye o kadar alışmış ki artık kendi yorumunu yapmak isteyenler bile bu durumdan hareketle kendilerini konumlandırıyor ve bir kitleye ulaşmanın hesabını yapıyor.
Bunun en büyük zararı, bilginin terörize edilmesidir.
Doğruluğun ve gerçekliğin karanlıkta kaybolmasının temelinde, mutlu bir azınlığın çıkarlarına hizmet edecek bir ortam yaratmak amacıyla karanlık bir yapının kurgulanması yatıyor.
İşte bu noktada bilgi yetersizliği ve bilgi kirliliği devreye giriyor.
Elbette buna karşı en önemli duruş, ehil ve liyakatli insanların bu alanda yer alarak doğruları anlatmaya çalışmasıdır. Ancak bu, mevcut sistem içinde kabul görecek bir durum değildir. Söz konusu alanların kapatılması; ardından benzer ortamlarda, sanki aynı niteliklere sahipmiş gibi, sahte diplomalarla ve liyakatliymiş izlenimi verilen kişilerden oluşan bir kitlenin yaratılarak bu alanın kullanılmasına yol açıyor. Böylece yanlışın ve kirliliğin kurumsallaşması, sıradan ve olağan bir hâle geliyor.
Eğitim sisteminin bütünü ve toplumsal davranış kodları bu anlayış doğrultusunda yeniden şekillendirilirken işletilen mekanizmanın sonucu da acı verici oluyor.
Futbol, bu konuda en kullanışlı alanlardan biridir. Oyunun kendisi manipülasyona açıktır.
Küresel ölçekte oynanan bir oyun olmasına rağmen futbol, yerel dinamikler ve siyasetin politikalarına uygun bir işletme modeli üzerinden yönetiliyor. Şu ana kadar bu konuda itiraz eden bir kulüp, başkan, yönetici, antrenör ya da futbolcu görmedim. Taraftarlar arasında azınlıkta kalan bir grup duruş sergilese de bunun etkili olması oldukça zor görünüyor.
Endüstriyel futbol olarak tanımlanan bu oyunun metalaştırılmasıyla hem kulüplerin içinden dışarıya hem de ülke içinden dışarıya doğru bir servet transferi gerçekleştiriliyor. Aslında bu da bir politika; tıpkı fon vurgununda olduğu gibi…
Şimdi, bu kadar ayrıntısını ortaya koyduğum bir ortamda, futbola ilişkin yorumların ve konuşmaların hangi içerik üzerinden yapılması gerektiğini tartışmak gerekiyor. Çünkü mesele, futbolu nasıl algıladığımız ve nasıl ifade ettiğimizle ilgili.
Kulüplerin içinde bulunduğu borç batağına, ligin gelirleri ile giderleri arasındaki yüzde 45'lik açığa, yayın gelirlerinin düşüklüğüne, Passolig'e, logolu ürünlere ve maç bileti fiyatlarına baktığımızda bir para aktarımına ilişkin işaretler görüyoruz. Peki, bu para nereye gidiyor? Elbette futbola değil…
Bütün bunlara rağmen, küresel ölçekte futbol sanki yalnızca böyle işliyormuş gibi bir algı yaratılıyor. Peki, futbolu açıklarken ve yorumlarken nasıl bir duruş sergiliyoruz?
Bahis oynayanların, takımların kadrolarına ve oynadıkları maçlara bakarak; içi boşaltılmış YouTube kanallarındaki anlatılardan, televizyon spor programlarından, X ve diğer sosyal medya hesaplarında paylaşılan videolardan ya da 145 karakterlik metinlerden geriye ne kaldıysa onunla futbolu anlamaya çalışan bir kitleyle karşı karşıyayız. Hayır, sorun yalnızca anlatılanların sorunlu olması değil; asıl vahim olan, geriye kalan bu kırıntılarla yetinmek.
Kapsamlı bir yazının karşılık bulması zaten kolay değil. Üstelik böylesine ayrıntılı bir metinde yalnızca kişinin kendi belleğine ve çıkarına uygun tek bir kelimeyi bulup onu kullanması, bunu da sanki bütün yazının şifresini çözmüş gibi sunması, başlı başına başka bir cesaret örneği.
İşte son dönemdeki millî takım ve antrenörlük meselesi de bunun en güncel örneği…
Sorunun Montella olmadığını, Türk futbolunun yapısal sorunlarının doğrudan etkilediği alanın millî takımlar olduğunu anlatmak mümkün olmadı. Kiminle konuştuysam Montella'yı tek suçlu ilan ederek hüküm verdi. Sorunu tanımlamaktan uzak bu yaklaşım nedeniyle, bundan sonraki süreçte hangi antrenörle çalışılırsa çalışılsın aynı tablonun, hatta belki daha kötüsünün yaşanmasının kaçınılmaz olacağını anlatamadım. TFF'nin siyasi kurgusunun da süreci etkileyen en önemli faktörlerden biri olduğunu ifade etmek mümkün olmadı.
Oysa tartışılması gereken pek çok temel sorun var: Altyapıdaki yetersizlikler ve temel eğitim becerilerindeki eksiklikler; mevkilere göre yetenek dağılımındaki belirgin dengesizlikler; bir futbol ekolünün ve taktiksel açıdan kurumsallaşmış bir oyun bütünlüğünün bulunmaması; lejyoner oyuncularla yerli oyuncular arasındaki yetenek ve zihniyet farkı; her kulübün, başına gelen antrenörün anlayışı ölçüsünde oynamasının yarattığı çelişkiler; kurumsallaşmanın ortadan kaldırılması… Bütün bu sorunları çözebilecek yerli antrenörlerin yetişmemesi de ayrıca ele alınmalı.
Bunları tartışmak yerine sorunu kişiselleştirerek topu taca atmak, hem bilgi hem de sorumluluk bakımından hepimizi açığa düşürüyor.
Bunları konuşmak gerekiyor ama nasıl?
Bu yazı ilk olarak BirGün'de yayınlanmış olup, yazarın izniyle FutbolEkonomi'de yeniden paylaşılmıştır.























Yorumlar