Dört Büyüklerin Finansal Durumları

Kulüp taraftarları, kulüplerinin mali durumları ya da futbol ekonomisinin bozuk yapısı hakkında bir şey yazıldığında, bunun başka bir kulüp taraftarı tarafından kasıtlı olarak yazıldığını sanıyor ve hemen internete sarılıp ithamlarda bulunuyorlar. Ülkemizde bir spor yazarının takım taraftarı olmayabileceği düşünülmüyor bile. Kimse objektif değerlendirmeye inanmıyor.

Bu durumda tek çözüm, “dört büyük” lakaplı kulüplerin ekonomisini bir arada, yani toplayarak değerlendirmek.

Aşağıda bu şekilde yapılmış bir araştırmanın özeti var. Araştırma, Beşiktaş, Fenerbahçe, Galatasaray ve Trabzonspor (alfabetik sırayla) kulüplerinin toplam mali durumunu ortaya koyuyor.

Araştırma ne diyor?Süper Lig’in dört büyük kulübünün borçları yaklaşık 900 milyon TL’ye (yaklaşık 600 milyon dolar) ulaşmış durumda. İngiliz kökenli denetim şirketi Baker Tilly Bağımsız Denetim Hizmetleri tarafından yapılan araştırmaya göre, dört büyük kulüp mevcut mali yaklaşımlarını değiştirmezse, beş yıl sonraki borç stoku 1,5 milyar TL’ye yükselecek. UEFA’nın kulüp denetim ilkelerine göre de “üç yıl boyunca zarar eden kulüp Avrupa kupalarına katılamayacak.”

Türkiye’nin dört büyük kulübü, 2009 yılını yaklaşık 900 milyon TL borçla kapatarak 2013–2014 sezonunda Avrupa kupalarında mücadele etme riskini de tehlikeye sokmuş oldu. Beşiktaş’ın eski ikinci başkanı Hüsnü Güreli’nin yönetiminde bulunan Baker Tilly Yeminli Mali Müşavirlik şirketinin araştırmasına göre, dört büyük kulüp bugünkü harcamacı transfer politikalarına devam ederse beş yıl içinde borç toplamı 1 milyar dolara ulaşacak.

UEFA’nın yeni dönemde kulüplerin mali yapılarını sıkı biçimde denetleyeceğini hatırlatan Güreli, “Üç yıl sonra UEFA, borç yükü çok ağır olan kulüplere Avrupa kupası kapılarını kapatacak. Kulüpler gelirlerinin sadece yüzde 60’ını transfere ayırabilecek. Mali tablolar istenilen düzeye çekilmezse, takımlar kendi ülke liglerinde bile oynayamayacak,” diyor.

Türkiye’de futbol kulüplerinin çılgın transfer harcamalarıyla bütçelerini sarstığını belirten Güreli, 1,5 ayda gerçekleştirilen “Spor Şirketlerinin Yapısal ve Finansal Durumu” araştırmasını şöyle anlatıyor:“Kulüplerin bilanço yapılarından tüm gelir ve giderlerine ulaştık. Ancak bu konuda bilgi veren yalnızca dört büyük kulüptü. Diğer kulüplerin mali verileri olmadığı için inceleme yapılamadı. 2009 yıl sonu verilerine göre Beşiktaş, Fenerbahçe, Galatasaray ve Trabzonspor toplam 452 milyon TL futbol şube geliri elde etti. Ancak bu dört kulüp, 624 milyon TL futbol şubesi giderine katlanarak toplam 172 milyon TL zarar etti. Tüm hesaplamalarda dernek ve spor şirketleri konsolide edilerek bilançolar birleştirildi.”

UEFA tarafından Avrupa’daki kulüplerin mali işlerini denetlemek amacıyla bağımsız uzmanlardan oluşan bir ekip kurulduğunu hatırlatan Güreli, “Eski Belçika Başbakanı Jean-Luc Dehaene başkanlığında oluşturulan denetim mekanizması çalışmaya başladı,” diyor.

Güreli, dört büyük kulübün on yıl önceki toplam borcunun 100 milyon TL civarında olduğunu belirterek şu bilgileri ekliyor:“Bugün toplam borç 1 milyar TL sınırına yaklaştı. Futbol endüstrisi hızla büyüyor, Türkiye de bundan pay alıyor. Ancak hiçbir ligde böylesine savurgan harcamalar yok. Ekonomik kriz de kulüplerin bütçelerini sarsmış olabilir. Dört büyük kulübün beş yıl önceki borcu 350 milyon TL civarındaydı. Bu gidişle beş yıl sonraki borç yükü 1,5 milyar TL’ye çıkabilir. Profesyonel denetim ekipleri kurulmalı; hem Türkiye Futbol Federasyonu hem de kulüplerin tüzükleri ve şirket sözleşmeleri gider sınırlamalarını içermeli.”

Avrupa’da bu yıl 1300’ün üzerinde kulüp UEFA denetiminden geçecek. Hüsnü Güreli, taraftar harcamalarına da dikkat çekiyor:“Taraftarlar maç günü ortalama kişi başı 30 TL harcıyor. Bu rakam Avrupa liglerine göre çok düşük. Premier Lig’de bir taraftar maç günü ortalama 270 TL harcıyor. Türkiye’de ise düşük seyirci sayısı ve yetersiz stat kapasitesi nedeniyle kulüpler gelir açısından geri kalıyor. Stat yapıları da koltuk başına katma değeri artıracak düzeyde değil.”