Premier Lig Diğer Liglerden Niye Daha Üstün?
Geçen haftaki yazımızda Premier Lig’in yaz dönemi transferde yaptığı harcamalarla, diğer liglere karşı nasıl rekabet üstünlüğüne ulaştığını sizlerle paylaşmıştım. Bu hafta da, Premier Lig’i rekabette daha üste taşıyan koşulları sağlayan şeyin ne olduğunu sizlere anlatmaya çalışacağım. Kısacası, Premier Lig’de ‘’Değirmenin suyunun nereden geldiğini?’’ tartışacağız.
Premier Lig Arayı Açıyor
Avrupa’nın en önemli ve en değerli ligi konumundaki Premier Lig diğer merkez liglerle arayı açıyor. Tablo:1'den de görüleceği üzere, Merkez Ligler içinde Premier Lig 204-15 sezonu itibariyle yıllık 3.9 Milyar Euro gelir yaratmış durumda. Bir önceki yıla göre gelirlerini %32 arttıran Premier Lig’i 2.3 Milyar Euro’luk geliriyle Alman Bundesliga takip ediyor. Üçüncü sırada yer alan Lig ise 1.9 Milyar Eurooluk geliriyle İspanyol La Liga. İtalyan Serie-A 1.7 Milyar Euro'luk geliriyle kendisine dördüncü sırada yer bulurken, Fransız Lig1 ise 1.5 Milyar Euro gelirle Beş Büyük Lig içinde sonuncu sırada yer alıyor.
Tablo:1- Beş Büyük Lig’de 2014-15’de Toplam Gelirler (1)

Premier Lig Temel Yakıtını Nerden Sağlıyor?
Şüphesiz ki, Premier Lig sadece Dünya’nın en çok izlenen ligi değil, aynı zamanda Dünyanın en zengin ligi de…
Premier Lig’in temel gelir kaynaklarına bakıldığında, Premier Lig kulüplerinin kendi faaliyeterinden yarattığı gelirleri, Televizyon yayın haklarının satışından doğan yayın gelirleri, sermaye ve para piyasasından sağlanan gelirleri ve yabancı sermaye yatırımı olarak gelen gelirleri görebiliriz.
Yukarıda sözü edilen gelirler içinde iki temel gelir kaleminin, Premier Lig için hayati öneme sahip olduklarını söyleyebilirim Naklen yayın gelirlerine ilişkin gerekli açıklamaları aşağıda daha net olarak sizinle paylaştım. Bunun dışında en önemli gelir kaynaklarından birisi de: Premier Lig ekiplerine olan yabancı sermaye yatırımlarıdır.
Premier Lig’de son on beş yılda kulüplere yapılan toplam sermaye yatırımları 8 Milyar Euro’ya ulaşmış durumda. Bu yatırımlardan en fazla payı alan kulüp ise Chelsea. Chelsea’ya son on üç yılda Abramovich’in aktardığı para 840 Milyon Sterlin’e ulaştı. City’e transfer olunan sermaye yatırımıysa 440 Milyon Euro’yu geçti. 2013-14 sezonunda Premier Lig’e gelen yabancı sermaye yatırımı 212 Milyon Sterlin oldu. (2) İki kulübe, yani Chelsea ve Manchester City’e aktarılan kaynak son 10 senede bir Milyar Sterlin’in üzerine çıktı. (3)
Premier Lig kulüplerinden ortakları İngltere dışından olanlar aşağıdaki tabloyla gösteriliyor. Tablo: 2'den de görülebileceği üzere kulüplerinden on birinin bugünkü sahibini Ada dışından gelen yatırımcılar oluşturuyor.
Tablo:2- Premier Lig’de Yabancı Yatırımcılar (4)

Premier Lig Naklen Yayın Haklarını Rekor Bedele Sattı!
Lig yönetimi bu yıl Şubat ayı içinde yaptığı sözleşmeyle, İngiltere Premier Ligi maçlarının 2016-19 dönemine ilişkin ülke içi yayın haklarını Sky ve BT televizyonlarına üç sezonluk anlaşma karşılığı 5 milyar 136 milyon Sterlin’e (yaklaşık 7 milyar 800 milyon dolar) sattı. Bu anlaşmayla Premier Lig’de yayın hakları geliri bir önceki döneme göre %70’lik bir artış kaydetmiş oldu. (5)
Yurtdışı satışlarından da 2.903 Milyon Sterlin gelir elde eden Premier Lig’in toplam yayın gelirleri 8.2 Milyar Sterlin’e ulaşmış oldu. (Yaklaşık 12.4 Milyar Dolar)Yeni anlaşma, 2016-2017 sezonundan itibaren geçerli olacak. (6) Buradan gelecek naklen yayın -satış bedelleri de tüm Premier Lig kulüplerine eşit dağıtılacak.
Tablo:3 bize, Premier Lig’in 2014-15 itibariyle toplam gelirlerinin 3.898 Milyon Euro’ya ulaştığını gösteriyor. Gelirlerin bileşimine bakıldığında ise, toplam gelirler içinde en büyük payı %47 ile naklen yayın gelirlerinin aldığını, ticari gelirlerin %31, maç günü gelirlerinin %22’lik bir paya sahip olduğunu gözlemliyoruz.
2015-16 sezonunda Premier Lig’in toplam gelirlerinin, naklen yayın gelirlerinde yaşanılan artış nedeniyle 4.5 Milyar Euro’ya kadar yükselmesi bekleniyor.
Tablo: 3- 2014-15 İtibariyle Premier Lig Gelir kaynakları (7)
Premier Lig 2014-15 Gelir Kaynakları | |||
Milyon | Sterlin | Euro | Payı (%) |
(£) | (€) | ||
Maç Günü | 616 | 844 | 22 |
Tic.gel. | 884 | 1.211 | 31 |
Yayın gel | 1.345 | 1.843 | 47 |
Toplam | 2.845 | 3.898 | 100 |
Yayın Gelirleri 28 Yılda 54 Kat Arttı
Premier Lig kurulduğu 1992-93 sezonundan 2016-19 sezonuna kadar geçen 28 yıllık süre içinde naklen yayın gelirlerini tam 54 kat artırarak, yıllık 51 Milyon Sterlin’den 2.748 Milyon Sterlin’e yükseltme başarısı gösterdi. Tablo: 4 bize, yıllar itibariyle Premier Lig’de yaşanılan sıradışı naklen yayın geliri artışını gösteriyor.
İlk kez 2010-13 döneminde, Premier Lig naklen yayın haklarını 1 Milyar Sterlin’in üzerine çıkartan Premier Lig Plc. bu sayede İngiliz kulüplerine ciddi parasal olanaklar sağlamış oldu. Premier Lig yurtiçi satışlarından 5.3 Milyar Sterlinlik bir gelir yaratırken, yurtdışı satışlarından da 2.9 Milyar Sterlinlik bir satış gelirine ulaştı. Toplamda 8.2 Milyar Sterlin’e ulaşan yayın gelirleri, 2013-16 dönemine göre de %52’lik bir artış kaydetmiş oldu.
Tablo: 4- 1992-93/2016-19 Dönemleri Arasında Premier Lig’de Yayın Gelirleri Gelişimi (Milyon Sterlin)(8)

Yeni Yayın Artışından Sonra Kulüpler İhya Oldu
Rekor naklen yayın ihalesinden sonra kulüplerin gelirleri de önemli ölçüde arttı. 2013-14 sezonu lig sıralamasına göre düzenlediğimiz Tablo: 5'den de görülebileceği üzere, 2016-19 döneminde, Lig şampiyonu aynı perforfmansla toplam gelirini %55 arttırarak 97,5 Milyon Sterlin’den 151,6 Milyon Sterlin’e yükseltebilecek. Lig’den düşen bir takımın (Cardiff City’nin) bile geliri 62.1 Milyon Sterlin’den, 92.4 Milyon Sterlin’e ulaşmış olacak.
Tablo: 5- Yeni Yayın Anlaşmasıyla Premier Lig Kulüplerindeki Değişim (Milyon Sterlin) (9)

Artan Gelirler Para Ligi’nde İngiliz Kulüp Sayısını Arttırdı
İngiliz kulüplerin gelirlerinde yaşanılan parasal büyüme, doğal olarak Deloitte Para Ligi’ne giren kulüp sayısını da artırdı.
Nitekim, Tablo: 6'dan da görülebileceği üzere 2014-15 Para Ligi’nde sekiz tane İngiliz kulübü görmekteyiz. Bu tabloda yer alan İngiliz Kulübü Manchester United aynı zamanda sahip oduğu 129.6 Milyon Euro’luk geliriyle, Avrupa’nın en fazla maç günü geliri elde eden kulübü konumunda…
Tablo:6- Deloitte Para Ligi- 2014-15 (Milyon Euro) (10)
En Zengin 20 Kulüp 2014-15_Deloitte Money League | |||||
Sıra | Kulüpler | Toplam Gelir | Maç Günü | Yayın | Ticari |
1 | Real Madrid | 549,5 | 113,8 | 204,2 | 231,5 |
2 | M.United | 518,3 | 129,6 | 162,3 | 226,4 |
3 | Bayern Munich | 487,5 | 88 | 107,7 | 291,8 |
4 | FC Barcelona | 484,6 | 116,8 | 182,1 | 185,7 |
5 | PSG | 474,2 | 63,1 | 83,4 | 327,7 |
6 | 414,6 | 56,8 | 159,3 | 198,5 | |
7 | Chelsea | 388,4 | 84,4 | 167,3 | 136,7 |
8 | Arsenal | 359,4 | 119,8 | 147,3 | 92,3 |
9 | Liverpool | 305,9 | 61 | 120,8 | 124,1 |
10 | Juventus | 279,4 | 41 | 153,4 | 85 |
11 | B.Dortmund | 261,5 | 56,1 | 81,5 | 123,9 |
12 | AC Milan | 249,7 | 24,9 | 122,7 | 102,1 |
13 | Tottenham | 215,8 | 52,5 | 113,3 | 50 |
14 | FC Schalke | 213,9 | 41,1 | 68,5 | 104,3 |
15 | Atletico Madrid | 169,9 | 32,5 | 96,5 | 40,9 |
16 | Napoli | 164,8 | 20,9 | 107,1 | 36,8 |
17 | Inter Milan | 164 | 18,8 | 84,7 | 60,5 |
18 | Galatasaray | 161,9 | 47,1 | 47,7 | 67,1 |
19 | N.United | 155,5 | 31,4 | 93,5 | 30,6 |
20 | Everton | 144,1 | 23,1 | 105,8 | 15,2 |
|
| 6.162,9 | 1.222,7 | 2.409,1 | 2.531,1 |
Premier Lig’de Ticari Gelirler ve Maç Günü Gelirleri Artmaya Devam Ediyor
Premier Lig’de sadece naklen yayın gelirlerinde değil, aynı zamanda maç günü ve ticari gelirlerde de önemli artışlar yaşandı.
Deloitte’un en son tarihli raporuna göre (11) 20 Premier Lig kulübünün maç günü gelirleri bir önceki yıla göre %5 artarak 616 Milyon Sterlin’e ulaştı. Aynı dönemde sponsorluk gelirlerinde yaşanılan önemli artışlar, ticari gelirleri de, tam 5.5 kat arttırarak, 135 Milyondan 884 Milyon Sterlin’e yükseltti.
Premier Lig Havuz Gelirleri Dağıtımında Diğer Ligleri Geride Bıraktı
Artan parasal gelir, sonuçta Premier lig havuz gelirlerini artırdı. Bu gelişim Premier Lig’i, diğer merkez liglere karşı önemli bir üstünlüğe taşıdı. Nitekim, 2013-14 havuz gelirleri dağıtımını esas alarak düzenlediğimiz aşağıdaki Tablo: 7''den de görülebileceği üzere Premier Lig havuz gelirleri, diğer liglerin havuz gelirlerine karşı ciddi bir üstünlüğe ulaşmış durumda. Burada La Liga’da havuz geliri olmadığını vurgulayalım.
Tablo:7- Beş Büyük Lig ve Süper Lig'de 2014-15 Sezonu Havuz Gelirlerinin Dağıtımı (Milyon Euro) (12)

Gelirler Arttı ama Giderler de!
Premier Lig’de kaydedilen gelir artışı, giderlerde de önemli artışlara neden odu. Özellikle, oyuncu ücretleri, gider kalemleri içindeki payını daha da arttırdı. 2013-14 sezonunda oyuncu ücretleri toplamı, bir önceki sezona göre %7’lik bir artışla 1.9 Milyar Sterlin’e yükseldi. (13)
2015 Yaz transferlerine harcadığı 870 Milyon Sterlin’le Premier Lig Avrupa’nın en fazla para harcayan ligi oldu. (14)
Premier Lig Kulüplerinin Borçları 2.5 Milyar Sterlin’e Ulaştı
Premier Lig’de mücadele eden 20 İngiliz kulübünün toplam borçları 2013 sonu itibariyle 2.5 Milyar Sterin’e ulaştı. (15) Bu borçlanmanın %90’nı beş kulüpten geliyor. Chelsea, Newcastle United, Manchester United, Aston Villa ve Queens Park Rangers Premier Lig’de en borçlu kulüpler olarak görünüyor.
Sonuç
Premier Lig bugün yeryüzünün en fazla izlenen ve en fazla para kazanan futbol liglerinin başında geliyor. Futbol bu ligde tam anlamıyla bir show business’a dönüşmüş durumda.
Sportif performansı parasal performansa, parasal performansı da sportif performansa dönüştürme başarısında Premier Lig’in üstüne başka bir lig yok. Premier Lig bu özelliklerini kullanarak, kendisine rekabet üstünlüğü sağlamaya devam ediyor. Özellikle, yayın gelirleri başta olmak üzere çoğu gelirde Avrupa futbol gelirlerinin %20’sini tek başına üreten lig konumunda. Premier Lig bu kadar başarılı olunca, kulüplerin şirket şeklinde örgütlenmelerinin de sağladığı avantajla Premier Lig’e yabancı sermaye akıyor. Futbolu her türlü yönüyle endüstriyel ve finansal futbola adapte edebilen Premier Lig, gerçekten de Düünya’nın en değerli ve en iyi Ligi olmayı hak ediyor.
______________________________________________________________
Kaynaklar
[1]Deloitte Annsal Review of Football Finance- June 2015.
[3] ‘’Premier League awards UK live broadcast rights for 2016/17 to 2018/19’’ http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2014-15/feb/100215-premier-league-uk-live-broadcasting-rights-announced.html
[4] Deloitte Annual Review of Football Finance- June 2015.
[7]Kaynak:Bu tablo Deloitte Annual Review of Football Finance- June 2015 raporundaki bilgilerden oluşturulmuştur.
[10]Deloitte Commercial Breaks- Football Money League, Sport Business Group , January 2015
[11] Revolution, Annual Review of Football Finance- Hihglights, Deloitte Sport Business Group, June 2015-
[12] http://kennethcortsen.com/wp-content/uploads/2014/08/Særmbillede-2014-08-07-kl.-15.15.52.png; Bu tabloya Süper Lig tarafımca dahil edilmiştir.
[13] Revolution, Annual Review of Football Finance- Hihglights, Deloitte Sport Business Group, June 2015- sh.14.
[15] Revolution, Annual Review of Football Finance- Hihglights, Deloitte Sport Business Group, June 2015- sh.14.























Yorumlar