x
19 Haziran 2020- Covid-19'un neden olduğu olumsuzluklar nedeniyle UEFA Geçici Acil Önlemler başlıklı bir bildiri yayınlayarak, Finansal Fair Play konusunda kulüplere bazı esneklikler sağladı. Bu kapsamda en önemli karar: 2020 mali yılın... 19 Haziran 2020- UEFA, 2020 sezonu Şampiyonlar Ligi'nde sezonun kalan maçlarının Portekiz'in başkenti Lizbon'da oynanacağını; 2020 finaline ev sahipliği yapmayı bekleyen İstanbul'un ise 2021 finaline ev sahipliği yapacağını duyurd... 5 Haziran 2020- UEFA Finansal Fair Play kriterlerine uyum sağlayamadığı gerekçesiyle Trabzonspor 1 yıl süreyle Avrupa kupalarından men edildi... 29 Mayıs 2020 -Türkiye Futbol Federasyonu,  Süper Lig'in 12 Haziran 2020'de seyircisiz başlayacağını açıkladı. 20 Nisan 2020- COVID-19 Avrupalı kulüplerin bonservis bedelleri üzerinden takım değerlerini eritmeye devam ediyor. Premier Lig'de kulüplerin değerleri 2.2 Milyar Euro düştü.  20 Nsan 2020- COVID-19 nedeniyle Avrupa futbolunda ekonomik kayıplar 5 Milyar Euro'ya, Süper Lig'de de 1.5 Milyar TL'na ulaştı. 20 Mart 2020- KPMG'ye göre,  maç günü, yayın ve ticari gelirden mâhrum kalacak olan  Premier Lig, La Liga, Bundesliga, Serie A ve Ligue 1'de yer alan kulüplerin toplam kaybı 4 Milyar Euro'ya kadar çıkıyor. 18 Mart 2020 UEFA, EURO 2020'yi 2021 yılına erteledi. UEFA, 55 üye ile yaptığı toplantıda EURO 2020'yi 1 sene erteleme teklifini sundu. Bu teklif üye ülkeler, Avrupa Kulüpler Birliği ve futbolcuları temsilen katılan FIFPro tarafınd... 8 Mart 2020- Kulüplerbirliği yaptığı toplantıyla kur nedeniyle gelirlerin düşmemesi için gerekli çalışmayı başlatıı.  25 Şubat 2020- UEFA, Finansal Fair Play kurallarına aykırı hareket ettiği gerekçesiyle Manchester City'e 2 yıl, kupalara katılmaktan men cezası verdi.
Buradasınız >> Ana Sayfa Haberler & Makaleler Genel Tuğrul AKŞAR Futbolda Paradigma Değişimi Krizi Tetikliyor!

Futbolda Paradigma Değişimi Krizi Tetikliyor!

imagesD16FY4YJ 

Tuğrul Akşar/16 Aralık 2014 Futbolun son 22 yıldaki değişimi futbolu bambaşka bir mecraya sürükledi. Futbol artık sadece bir keyif alma aracı değil, aynı zamanda önemli bir para kazanma aracı haline de geldi. Bugün futbol "iş" olsun diye oynanıyor.

 

   

Kriz Büyük Liglerde Farklı, Küçük Liglerde Farklı Dinamiklere Sahip

   

Futbolun küreselleşmesi onu endüstriyel ve finansal dönüşüme uğrattı. Bu süreçte merkez liglerde yer alan kulüplerin gelirlerindeki aşırı artışlar, onların ciddi sermaye/servet birikimine ulaşmalarına olanak sağladı. Kulüplerdeki bu aşırı gelir ve dengesiz servet gelişimi, bu kulüplere rakiplerine karşı önemli bir rekabet üstünlüğü sağladı. Bu gelişim ve değişim, merkez liglerin lehine, çevre ve küçük liglerin aleyhine yeni bir haksız rekabetin doğmasına neden oldu. Bu ise, finansal futbolun krize girmesinin yeni kaynağını oluşturdu.

   

Endüstriyel dönemde karşımıza çıkan bu paradigmaya ilişkin öngörüm ve gözlemim o dur ki; küreselleşmenin sağladığı avantajlarla gelirlerini geometrik olarak artırabilme olanağına kavuşan merkez kulüpleri/ligleri ya da yüksek bütçeli kulüpler, aşırı gelir artışlarıyla servetlerini artırdılar. Bu kulüpler, küreselleşmenin ve marka olmanın getirdiği avantajı finansal üstünlüğe çevirerek, rekabet koşullarını kendi lehlerine çevirip haksız rekabeti futbola egemen kıldılar. Bu durum süreç içinde bu kulüplere, sportif performanstan bağımsız gelir yaratabilme olanağı sağladı.

   

Zengin Kulüpler Krize Karşı Korunaklı

   

Dolayısıyla, bu kulüplerin zaman içinde gelirleri geometrik bir artış kaydederken, sportif performansta aynı ölçüde gelişim sağlayamamaları, krizin temel çekirdeğini oluşturdu. Çünkü, parasal servetlerini arttıran bu kulüpler, finansallaşmanın sağladığı avantajla yüksek harcama bütçelerine sahip oldular. Bu kulüplerde gelir artış/servet edinme hızının, sportif performans artış hızının üzerinde bir gelişim göstermesi ve bu kulüplerin UEFA tarafından sürekli show’un devamı açısından bir ihtiyaç olarak görülmeleri, futbolda tüm dengeleri bozdu. Zaten, anomalik bir sektör olan futbol, bu etkiyle yeni krizlere girmek durumunda kaldı. Bu kriz kaynağı, futbolun rekabetçi yapısını büyüklerin lehine bozarak, fair play ruhunu örseleyerek, sürdürülemez eşitsizlikleri otomatik olarak üretmeye başladı.

   

Merkez liglerde/güçlü takımlarda hedefe ulaşmak ve mevcut gelir yapısını devam ettirebilmek (servetlerini koruyabilmek) için, kulüpler daha fazla harcama yapmak ve yüksek gider bütçelerine katlanmak zorunda kalıyorlar. Katlanılan maliyet karşısında sportif performansın gelmemesi durumundaysa, bu kulüpler var olan rekabet içinde mevcut iktisadi ve mali yapılarını devam ettirebilme yetkinliğine sahipler. Bu süreçte Sportif performans-Mali performans-Sportif Performans döngüsü (başarı döngüsü) kesintiye uğrasa da, pastadan fazla pay alabilme özelliği ve geçmişten gelen servet birikimi bu kulüpleri, olası krize karşı bir süre koruyabiliyor.

   

Düşük Bütçeli Kulüpler Hep Sportif Performans Koymak Zorunda!

   

Çevre liglerde ve düşük bütçeli takımlarda ise kriz, mevcut kaynakların etkin ve verimli yönetilememesinden ve merkezle rekabet edememesinden kaynaklanıyor. Bu kulüpler varlıklarını devam ettirebilmek için sürekli ortaya sportif performans koymak zorundalar. Yani, “bisiklet teorisi” bu kulüp ve ligler için geçerlidir. Var olmak için hep “pedal basmak zorunda” olan bu kulüpler, sportif performans ortaya koyamadıklarında, sahip oldukları finansal yapıyı devam ettirememekte ve krize girmektedirler.

   

Futbolda Servet Birikimi Finansallaşmaya Yol Açıyor!

   

Her hal ve karda şunu görüyoruz ki, aşırı gelir artışı ve buna bağlı oluşan servet birikimi, futbolda finansallaşmaya, finansallaşma da kulüpler arasında polarizasyona yol açıyor. Finansal polarizasyon ise bir süre sonra rekabeti bozuyor ve etik problemlerle birlikte krize davetiye çıkartıyor. İşte bu durum bugün futbolun ekonomi politiğini oluşturuyor. Kulüpler arasında servet ve gelir dağılımı dengelenemediği (haksız rekabet, dengede rekabete dönüştürülemediği) sürece, futbolun asimetrik ve irrasyonel yapısı kriz üretmeye devam edecekmiş gibi görünüyor.

   

Sportif Performanstan Bağımsız Gelir Yaratabilme Gücü Kriz Çıkartıyor

   

Futbolun endüstriyel transformasyonu günümüzde finansallaşmayı beraberinde getirdi.

   

Bugünkü endüstriyel/finansal futbol yapılanması, zengin kulüplerin sportif performanstan bağımsız gelir yaratabilme gücüne olanak sağlıyor. Bu yapısal dinamik, ortaya yeterli sportif performans koyamasalar bile bu yüksek bütçeli ve güçlü takımlara farklı bir yetkinlik veriyor. Yani, Manchester United, Arsenal, Milan, Inter, bir dönem Real Madrid örneğinden de görülebileceği üzere, bu kulüpler özellikle uluslar arası arenada yeterli olabilecek bir sportif performans koyamasalar bile, merkez liglerde yer alıyor olmalarının avantajları ve endüstriyel nitelikleri nedeniyle, yüksek parasal gelir yaratma/servet edinme olanağı sağlayan yarışmalara (Şampiyonlar Ligi) doğrudan katılabiliyorlar. Bu durum, süreç içinde, bu kulüplerin gelirlerini geometrik olarak artırabilmelerini mümkün kılabiliyor. Gelirlerdeki bu sıra dışı artış, zaman içinde kulüplerin daha güçlü kadro kurma ve diğer fiziksel ve mali olanaklara ulaşmasına olanak tanıyor. Bunun yeşil sahalara yansıması ise haksız rekabet şeklinde oluyor.

   

Zengin Ligler Fırsat Eşitsizliğini Avantaja Dönüştürüyor!

   

Daha fazla gelire ulaşan merkezdeki takımlar, daha kolay ve daha çok para harcayabiliyor, varlıklarını/servetlerini artırabiliyorlar. Buna bağlı olarak bir merkez takımının piyasa değeri veya bonservis bedelleri üzerinden takım değeri, çok hızlı bir şekilde büyüyebiliyor. Bu kulüplerin/liglerin varlıklarındaki artış hızı, bu takımların sportif performans hızlarıyla karşılaştırıldığında birbirleriyle çok örtüşmüyor. Ancak, mevcut finansal futbol yapılanması (endüstriyel yapı), bu takımların show içinde olmalarını (reyting için bu gerekli) gerektirdiğinden, sportif performans olması gereken düzeyden aşağıda bile olsa, bu takımlar gelir yaratmaya ve servetlerini artırmaya devam edebiliyorlar.

   

İşte, gelirlerdeki/servetteki bu artış hızı, sportif performans artış hızından daha büyük olduğu için bu kez futbol krize girmeye başlıyor.

   

Diğer Ligler Arayı kapatmaya Çalışıyor!

   

Buraya kadar ifadelerimizde merkez liglerin ve kulüplerin iktisadi ve finansal anlamda diğer liglerle arayı açtığını ifade etmiştik. Nitekim, bugün 19.5 Milyar Euro’ya ulaşan toplam Avrupa futbol pastasının %53’ü Beş Büyük Lig tarafından paylaşılırken, kalan %47’lik dilim de diğer 48 Lig tarafından paylaşıyor.

   

2000-13 dönemi arasında Avrupa futbol gelirleri %193’lük bir artışla 6.6 Milyar Euro’dan 19.5 Milyar Euro’ya ulaştı. Bu süreçte, Beş Büyük Lig'in gelirleri %104,8 oranında bir artış kaydederken, çevre liglerin gelirleri %428,6 oranında arttı. Başlangıçta beş Büyük Lig’in toplam gelir içindeki payı %72 civarındayken, bugün bu oran %53’e gerilemiş durumda. Ancak, bu olumlu bir gelişme gibi görünse de, merkez ile çevre ligler arasında lig başına ortalama gelir farkı kapatılamayacak kadar yüksek görünüyor. Bugün diğer liglerin gelirleri 9.6 Milyar Euro’ya yükselmiş olmasına karşın, merkez ile çevre ligler arasında lig başına ortalama gelir bakımından tam 10 kat fark bulunuyor.

   

2000/13 Arası Avrupa Futbolunun ve Beş Büyük Ligin Gelirlerinin Gelişimi (Milyon Euro)

 

    Gelirler1

Yukarıda dile getirdiğimiz şekilde Ligler arasındaki servet gelişimindeki farklılıklar, çevre liglerdeki çoğu kulübün pastadan daha az pay alabilmesine sebep oluyor. Bu durum, çevre liglerin kulüplerinin daha az varlık sahibi olmalarını, yani daha az büyümelerini beraberinde getiriyor. Buradan hareketle, şunu diyebiliriz: Merkez liglerdeki finansal büyüme daha az olsaydı, çevre ligler daha fazla büyüyebileceklerdi. Avrupa futbolunda ligler arasında bu denli derin uçurumlar oluşmayacak, futbol daha dengeli ve daha rekabetçi olabilecekti.

   

En Zengin 10 Kulübün Geliri Avrupa Futbol Gelirinden Fazla Arttı

   

Avrupa futbol gelirleri son onüç yılda %193 artış kaydederken, en zengin 10 kulübün gelirleri ise %271’lik bir artışla 1.3 Milyar Euro’dan, 3.6 Milyar Euro’ya yükseldi. Yani, en zengin on kulübün gelirleri bu süreçte, Avrupa futbolundan %40 daha fazla artış kaydetti.  

   

Çalışmalarımıza göre en zengin on kulüp, toplam gelirin %19’unu kendi aralarında paylaşıyor.

   

Bugünün en zengin on kulübü, toplam gelirlerini yüzde kırk daha fazla artırmamış olsaydı, çevre liglerin gelirleri daha hızlı bir büyüme gösterecekti. En zengin 10 kulübün ortalama yıllık geliri 356 milyon Euro seviyesindeyken, diğer liglerdeki ortalama zengin kulüplerin gelirleri 56 Milyon Euro, en yoksul kulüplerin ortalama gelirleri ise yaklaşık 12 Milyon Euro düzeyinde…Buna göre en zengin ile en yoksul arasındaki gelir farkı 344 Milyon Euro civarında.

   

Dünyanın En Değerli Kulüpleri Beş Büyük Lig’den

   

Futbolun finansallaşmasının bir sonucu olarak karşımıza çıkan, en önemli rekabet üstünlüklerinden birisi de, kulüp piyasa değerlerinin artmasıdır. Servet artışı, zenginlik anlamına gelen bu gelişme, diğer taraftan bu kulüplerin uluslararası futbol ekonomisinden/pazarından daha fazla pay aldığının da bir göstergesi olarak yorumlanmalıdır. Aşağıdaki tablodan da görülebileceği üzere, Forbes tarafından kulüplerin finansal rasyoları, gelirleri, taraftar tabanları gibi değerler baz alınarak yapılan araştırmaya göre Dünyanın en değerli kulübü olarak 3.5 Milyar dolarlık piyasa değeriyle Real Madrid’i görüyoruz. Real Madrid’in toplam gelirleri ise 675 Milyon dolara (518,9 Milyon Euro) ulaşmış durumda.

   

2014 İtibariyle Dünyanın En Değerli Futbol Kulüpleri                                                                                     

 

Sıra

 
 

Kulüp

 
 

Piyasa Değeri (Milyon $)

 
 

Gelirleri

 
 
 

(Milyon $)

 
 
 

1

 
 

Real Madrid

 
 

3,44

 
 

675

 
 
 

2

 
 

Barcelona

 
 

3,2

 
 

627

 
 
 

3

 
 

Manchester United

 
 

2,81

 
 

551

 
 
 

4

 
 

Bayern Munich

 
 

1,85

 
 

561

 
 
 

5

 
 

Arsenal

 
 

1,331

 
 

370

 
 
 
 

6

 
 

Chelsea

 
 

868

 
 

394

 
 
 

7

 
 

Manchester City

 
 

863

 
 

411

 
 
 

8

 
 

AC Milan

 
 

856

 
 

343

 
 
 

9

 
 

Juventus

 
 

850

 
 

354

 
 
 

10

 
 

Liverpool

 
 

691

 
 

313

 
 

 {jcomments on}

       

Bu İçerik  7034  Defa Okunmuştur
 

Degerli yazarimiz Tuğrul Akşar Cuma, 02 Nisan 2010.

YAZARIN DIGER YAZILARINI GORMEK ICIN TIKLAYIN

Neden Futbol Ekonomisi?

 

www. Futbolekonomi.com’un  vizyon ve misyonu temel olarak  Futbol Ekonomisi Stratejik Araştırma Merkezi’nin (FESAM) vizyon ve misyonuna paralel ve aynı düzlemdedir.

 

Bu bağlamda temel misyonumuz: Futbolun yerel ve küresel makro özelliklerini incelemek ve yeni yapısal modeller önermek; bu kapsamda entelektüel gelişimi hızlandırmak ve buna ilişkin referans olabilecek bir database oluşturmak ve bunu tüm futbol araştırmacılarının emrine sunmak... Bu amaçla yapılan çalışmaları yayımlamak; gerekli her türlü bilimsel futbol araştırma ve geliştirme projelerine entelektüel anlamda destek vermek.

 

Temel Vizyonumuz: Önerilen yeni modellerin gerçekleştiğini görmektir.

 devamı >>>

tbmm-logo

 

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ

Spor Kulüplerinin Sorunları ile

Sporda Şiddet Sorununun Araştırılarak

Alınması Gereken Önlemlerin

Belirlenmesi Amacıyla Kurulan

 

MECLİS ARAŞTIRMASI

KOMİSYONU

RAPORU

tugrulaksar_ge_roportaj

Tuğrul Akşar Güngör Urasın sorularını yanıtlıyor

  Yazar Tuğrul Akşar,
Milliyet Gazetesi Yazarı Güngör Uras'ın
sorularını yanıtlıyor.
detay için tıklayınız..

 

e- Bülten Üyeliği

E-Bülten listemize üye olmak için lütfen aşağıdaki alanları doldurunuz.

Spor Endexi

01.07.2020

Kapanış Günlük
Değişim %
  IMKB 100

115,519

-0,86

 bjk BJKAS

2,90

-0,12

 fb FENER

12,45

-0,14

 gs GSRAY

2,92

0,01

 trabzon TSPOR

7,01

0,17

   SPOR ENDEKSİ  72,793 0,12

Videolar

Tuğrul, Tuğrul Akşar, Pusula, Ekonomi, Futbol, Futbol Ekonomi, Mali,VİDEONUN DEVAMI VE DİĞER VİDEOLAR İÇİN TIKLAYIN.

İstatistikler

İçerik Tıklama Görünümü : 25536020

Süper Lig Cemil Usta Sezonu 2019-20 Puan Durumu

 Sıra TAKIMLAR 0 G B M A Y AV P
1

Başakşehir

 29   17   9  3    55   27  28  60
2 Trabzonspor
 29  16  10 65  32  33  25  58
3 Sivasspor

 29

 15  8 6 50  33  17  53
4

Galatasaray

 29  14  10 5  48

 26

 22  52
5 Beşiktaş 
 29  15  5 9  49  35  14

 50

6

Fenerbahçe

 29

 13

 7 9  51  39

 12

 46
7

Alanyaspor

 29

 12

 9 8  49  32  17  45
8

Göztepe

 29  10  8 11  36

 38

 -2  38
9

Antalyaspor

 29  9

 10

10  35  46  -11  37
10

Gaziantep

 29  8  11 10  41  46   -5  35
11 Kasımpaşa
 29

 10

 5 14  44  51  -7  35
12 Denizlispor
 29  8  8 13  29  42  -13

  32 

13 Gençlerbirliği
 29  8  7 14  35  49  -14  31
14 Rizespor
 29  8  5 16  31  49  -18  29
15 Malatyaspor

 29

 7  7  15  43  46

  -3

 28
16

Kayserispor

 29

 7  7  15  33  64  -31  28
17 Konyaspor
 29  5  12  12  24  40  -16  27
18 Ankaragücü
 29  5  10  14  26  49  -23  25

Okur Yazar


Futbolun ekonomisi, mali, hukuksal ve yönetsel kısmına ilişkin varsa makalelerinizi bize gönderin, sizin imzanızla yayınlayalım.

Yazılarınızı  info@futbolekonomi.com adresine gönderebilirsiniz. 

 

 

Money Football League

delo-4

 

Yirmiüçüncüsü yayınlanan 2020 Deloitte Para Ligi Raporu’na göre Barcelona 840.8 Milyon Euro’luk geliriyle ilk sırada.  Tamamı Merkez Lig kulüplerinden oluşan Lig’in Raporunu okumak için tıklayın.

 

 


    

191112 Aktifbank Ekolig

 

Türk futbolunun gelirlerinin ve ekonomik görünümünün mercek altına alındığı Futbol Ekonomi Raporu – EkoLig'in dördüncü sayısı yayınlandı. Süper Lig’in 2017-2018 sezonu sonunda 3,2 milyar TL olan geliri, 2018-19 sezonunda 4,2 milyar TL’na ulaştı. Bkz.

 

 

Süper lig Marka değeri araştırma

''Taraftar Algısına Göre Türkiye Süper Ligi Marka Değerini Etkileyen Faktörlerin ve Marka Değeri Boyutlarının Değerlendirilmesi'' Prof. Dr. Musa PINAR öncülüğünde yapılan bu araştırmayı okumak için tıklayınız.

 

 

the-european-elite-2019

KPMG Avrupa’nın 32 Elit Kulübünün değerlemesini yaptı. Süper Lig’den Galatasaray ve Beşiktaş’ın da bulunduğu bu raporda en değerli kulüp 3.2 Milyar Euroluk değeriyle Real Madrid oldu. Raporu okumak için tıklayınız.
 

Endustriyel_futbol

 

Futbolda Endüstriyel Denge ve Başarı Üzerine

Futbolun Endüstriyel gelişimi, kulüplerin sportif ve iktisadi/mali yapılanışını derinden etkiliyor. Dorukhan Acar’ın Kurumsal Yönetim temelli yaklaşımı ile "Futbolda Endüstriyel Denge ve Başarı"yı okumak için tıklayınız

 

 

Türkiye'de Kadın Futbolunun Gelişimi ve Günümüzdeki Durumu

 

imagesCAVM4O4L

 

Dr. Lale ORTA’nın Kadın Futboluna Entelektüel Bir Yaklaşım Sergilediği makalesi için tıklayınız.” 

 

 

İngiliz Futbolunda Kurumsal Yönetişim Üzerine

 

governance_in_football

 

Tüm kulüplerimize ve Türk Futbol yapılanmasına farklı bir bakış açısı kazandırabileceğini düşündüğümüz, İngiliz Parlementosu’nun Kültür, medya ve spor Komitesi’nin hazırladığı raporu okumak için tıklayınız. 

 

money-and-soccer

“Money scorring goals”, Gerçekten de “Para Gol Kaydedebiliyor mu? “

Euro 2012’nin olası ekonomik etkilerini
okumak için tıklayınız. 



FFP

Futbolda Finansal Sürdürülebilirlik Kapsamında ''Finansal Fair Play Başa Baş Kuralı ve Beşiktaş Futbol Kulübü Üzerinde Bir Uygulama 
Hüseyin AKTAŞ/Salih MUTLU,

okumak için tıklayınız.